جدل، استدلال و آداب مناظره در قرآن كريم - محمدعلى خزائلى - الصفحة ١٠٥ - ١ - السّبر والتقسيم (علت يابى)
اَلْبَقَرِ اِثْنَيْنِ قُلْ آلذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ أَمِ اَلْأُنْثَيَيْنِ أَمَّا اِشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ أَرْحامُ اَلْأُنْثَيَيْنِ أَمْ كُنْتُمْ شُهَداءَ إِذْ وَصّاكُمُ اَللّهُ بِهذا فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ اِفْتَرى عَلَى اَللّهِ كَذِباً لِيُضِلَّ اَلنّاسَ بِغَيْرِ عِلْمٍ، إِنَّ اَللّهَ لا يَهْدِي اَلْقَوْمَ اَلظّالِمِينَ)[١] ثمانيةَ ازواجٍ بدل است از حَمولَةً و فرشاً در آيه قبل كه مفعول انشأ در آيه ١٤١ مىباشد يعنى خداوند هشت جفت از حيوانات را آفريد از گوسفند دوتا، از بز دوتا. اى پيامبر به مشركان بگو آيا خداوند جنس مادّۀ از اينها را حرام قرار داده يا جنس نر را؟ يا آنچه را در رَحِمِ حيوانات ماده است؟ اگر راست مىگوييد به من خبر دهيد و خداوند از گاو و شتر هر كدام جنس نر و ماده را آفريد بگو آيا جنس نر از آنها را حرام قرار داده يا ماده و يا آنچه را در شكم حيواناتِ ماده است؟ يا اينكه شما شاهد بوديد كه خداوند بر اين حرمت توصيه نموده است؟
بطريق سبر (بررسى) و تقسيم مىفرمايد: خلقت از آن خدا است و از صنفى مذكر و مؤنث را آفريد اين حرمتى كه مىگوئيد از كجا آمده و علت آن چيست آيا جهت آن ذكوريت است يا انوثيّت و يا چون رحم مادر شامل هر دو مىشود؟ يا علتش معلوم نيست؟ در نتيجه بايد مدعى شويد علّت تحريم آن خداوند است و حكمش از خدا گرفته شده يا از راه وحى و يا فرستادن پيامبر يا مشاهده كلام خداوند و تلقى از او (أَمْ كُنْتُمْ شُهَداءَ إِذْ وَصّاكُمُ اَللّهُ بِهذا) پس نتيجه مىگيرد علت حرمت هيچ كدام از اين امورِ فرضى نيست و حرام دانستن بعضى حيوانات حلال گوشت هيچ دليلى ندارد.
١ - آيا حرمت بجهت ذكوريت (نر بودن) است؟ كه اين لازمهاش حرام بودن تمام حيوانات مذكر است كه اين باطل است.
٢ - حرمت به خاطر انوثيت (ماده بودن) است؟ در نتيجه بايد تمام مادهها حرام باشند كه اين هم درست نيست.
٣ - حرمت به سبب اشتمال رحم نسبت به نر و ماده است پس تمام نر و مادهها
[١]- به آيات ١٣٦ تا ١٤٦ سورۀ انعام مراجعه شود.