جدل، استدلال و آداب مناظره در قرآن كريم - محمدعلى خزائلى - الصفحة ٤٢ - ١ - قضاياى مشهوره
بخش سوّم مبادى و مقدمات جدل
مواد و مقدمات تشكيل دهنده قياس جدلى قضاياى مشهوره، مقبوله و مسلّمه هستند كه به ذكر آنها مىپردازيم.
١ - قضاياى مشهوره
قضايايى كه بين مردم شهرت دارد و همه عُقلاء يا اكثراً آنها را تصديق مىكنند مشهورات (قضاياى مشهوره) ناميده مىشود. مانند لازم بودن دفاع از حرم و ناموس و مانند نيكو بودن عدالت و زشت و ناپسند بودن ظلم و مانند: «لاتَنْصُرِ الظّالِمَ وَاِنْ كانَ اَخاكَ» ظالم را يارى نكن هر چند برادرت باشد.
مبادى جدل
مبادى اوليه جدل كه صناعت جدل بر آن مبتنى است مشهورات و مسلمات هستند و اينها ممكن است حق و واقعى باشند و ممكن است اينطور نباشند. اسباب شهرت در بحث بعدى مىآيد و چون شهرت امرى ذاتى نيست نياز به سبب دارد به خلاف حقيقتِ حق كه ذاتى است و علت نمىخواهد و سبب شهرت بايد چيزى باشد كه اذهانِ عامّۀ مردم آن را بشناسد و عقلِ آنها آن را به راحتى درك كند و مشهور حقيقى را از ظاهرى و يا شبيه به مشهورات تشخيص دهد مشهورات حقيقه طورى هستند كه شهرت آنها با تأمل و دقت در آنها زايل نمىشود مثل اينكه مىگوئيم ظالم را يارى نكن هر چند برادرت باشد ولى مشهورات ظاهريه طورى هستند كه شهرتِ آنها بعد از تأمّل و دقت از بين مىرود مثل اينكه مىگوئيم برادرت را يارى كن هر چند ظالم باشد اينطور قضايا شبيه به مشهوراتاند كه شهرت آنها موقّتى است و اختصاص به