حيوان و درنده است، و اگر مكر و حيله حكمران وجود و كارهاى اوباشد، صورت اخروى او شيطان است، و اگر اخلاق پسنديده در نفس او رسوخ كرده است، به صورت هاى زيباى بهشتى تمثل خواهد يافت.[١]

تجسم اعمال در آيات قرآن

آيات متعددى در قرآن بر اين مطلب گواهى مى دهند كه نمونه هايى را يادآور مى شويم:

١.(يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْس ما عَمِلَتْ مِنْ خَيْر مُحْضَراً وَما عَمِلَتْ مِنْ سُوء تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَها وَبَيْنَهُ أَمَداً بَعيداً...).[٢]

«روزى كه هر انسانى هر كار نيكى كه انجام داده است، نزد خود حاضر مى يابد، و هر كار بدى را كه انجام داده است نيز، حاضر و آماده مى يابد، و آرزو مى كند كه ميان او و آن عمل ناروا فاصله مكانى يا زمانى بسيارى وجود مى داشت(و او آن عمل ناروا را كه در دنيا انجام داده است در قيامت مشاهده نمى كرد».[٣]

همان گونه كه ملاحظه مى نماييد، ظاهر آيه ى مزبور و آيات ياد شده در

[١] فَبِاعْتبار خُلْقِهِ الإِنْسانُ *** ملَكٌ أوْ أعْجَمٌ أو شيطان
فَهُوَ وَإنْ وُحِّدَ دُنياً وَزّعا *** أربعةً عُقْبىً فكان سبعاً
بَهيمَةً مَعَ كَون شَهْوة غَضَب *** شيمَتُه وإن عَلَيه قد غَلَب
مَكرٌ فَشيطانٌ وَإِذْ سَجيَّة *** سَنيَّة فَصُوَرٌ بَهِيَّة
شرح منظومه: مقصد ٦، فريده ى ٤.
[٢] آل عمران/٣٠.
[٣] نظير اين آيه است آيه هاى(...وَوَجَدُوا ما عَمِلُوا حاضِراً وَلا يَظْلِمُ رَبُّكَ أَحَداً) ٤٩ از سوره كهف; و ١٤(عَلِمَتْ نَفْسٌ ما أَحْضَرَتْ) از سوره تكوير .