انديشه هاى جاويد - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٢٩٩

در آيات ديگر نيز به صورت كلى يادآورى شده است كه بر هر امتى شاهد و گواهى هست.[١]

ولى مفسران گواه هر امت را پيامبر آن امت دانسته اند و گواه اين مطلب اين است كه قرآن حضرت مسيح را شاهد امت خويش معرفى كرده است آنجا كه مى فرمايد:

(وَإِنَّ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلاّ لَيُؤْمِنَنَّ بِِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَيَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهيداً).[٢]

«هيچ اهل كتابى نيست مگر اين كه به عيسى پيش از مرگ او، ايمان مى آورد، و عيسى در روز قيامت بر عليه آنان شهادت مى دهد».

بنابراين مى توان شهود هر امت را پيامبر آن امت دانست.

در اين جا مطلب ديگرى نيز قابل توجه است و آن اين كه در آيه گذشته (وَجِئْنا بِكَ عَلى هؤلاءِ شَهيداً)خود پيامبر گواه (بر آنان) معرفى شده است، اكنون بايد ديد مقصود از آنان كيست؟

آيا مقصود گواه بودن بر پيامبران پيشين است كه در حقيقت پيامبران شاهدان امت خويش بوده و پيامبر اسلام شاهد بر شهود مى باشد و يا مقصود شهادت پيامبر اسلام بر امت خويش است؟

در اين جا دو احتمال وجود دارد، مرحوم طبرسى همان احتمال نخست را ذكر كرده و از احتمال دوم ذكرى به ميان نياورده است و از اين كه در آيه،