( ثُمَّ إِنَّكُمْ أَيُّهَا الضّالُّونَ الْمُكَذِّبُونَ * لاكِلُونَ مِنْ شَجَر مِنْ زَقُّوم * فَمالِئُونَ مِْنَها الْبُطُونَ * فَشارِبُونَ عَلَيْهِ مِنَ الْحَميمِ).[١]

«آنگاه شما اى گمراهان و اى تكذيب كنندگان آيات وحقايق الهى از درخت زقوم[٢] خواهيد خورد و شكمتان از آن پر خواهد شد، آنگاه از حميم دوزخ خواهيد نوشيد».

ب. ظالمان وستمگران

بحث كامل درباره ى ظالمان در قرآن و بررسى اوصاف وحالات دنيوى و اخروى آنان خود به رساله ى جداگانه اى نياز دارد اينك به طور فشرده حالات اخروى آنان را يادآور مى شويم:

١. كسى از آنان حمايت و شفاعت نخواهد كرد.

(...وَما لِلظّالِمينَ مِنْ أَنْصار) .[٣]

(...ما لِلظّالِمينَ مِنْ حَميم وَلا شَفيع يُطاعُ) .[٤]

[١] واقعه/٥١ ـ ٥٤.
[٢] اين درخت را قرآن كريم در جاى ديگر چنين توصيف كرده است:(إِنَّها شَجَرَةٌ تَخْرُجُ فى أَصْلِ الْجَحيم * طَلعُها كَأَنَّهُ رُؤوسُ الشَّياطينِ)(صافات/٦٤ـ ٦٥): درختى است كه از قعر دوزخ بيرون مى آيد وميوه هايش مانند سرهاى شياطين است. در اين كه مقصود از شياطين چيست اقوالى گفته شده است كه مناسب ترين آنها اين است كه چون شيطان در اذهان مردم هيئتى زشت وناخوشايند دارد، در حقيقت مقصود از تشبيه بيان ناخوشايندى وبدى ميوه ى زقوم است و در اين صورت تشبيه به يك مطلب مجهول نخواهد بود.
[٣] بقره/٢٧٠.
[٤] غافر/١٨.