انديشه هاى جاويد - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٨٥
٨٣
انسان موجود اجتماعى
سؤال:چرا انسان يك موجود اجتماعى است؟
پاسخ:شكى نيست كه انسان كنونى به شكل اجتماعى زندگى مى كند و از طريق تقسيم كار ونياز وتقسيم بهره و سود به صورت عادلانه يا ظالمانه، به حيات خود ادامه مى دهد ولى سخن اين جا است كه:
آيا زندگى اجتماعى، مقتضاى فطرت او است و طرحى است كه در خلقت و آفرينش او ريخته شده است و زندگى به غير اين شكل يك نوع شنا بر خلاف موازين آفرينش او مى باشد.
يا مقتضاى جبر زندگى و اضطرار است كه او را به چنين زندگى وادار ساخته است و هرگز چنين ميلى در نهاد او وجود ندارد، و اگر به تنهايى مى توانست بار زندگى را به دوش بكشد هرگز به چنين زندگى تن نمى داد، و آزادى فردى را با قيد وبند اجتماعى عوض نمى كرد.
يا مقتضاى يك محاسبه ى عقل است زيرا زندگى بهتر و كم دردسرتر، جز با مشاركت و همكارى ديگران امكان پذير نيست، و بهره گيرى كامل از