انديشه هاى جاويد - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٧٤

و كوشش در راه خدا دانسته و مى فرمايد:

(وَالَّذينَ جاهَدُوا فينا لَنَهْديَنَّهُمْ سُبُلَنا...) .[١]

«مجاهدان را به راه خويش هدايت مى كنيم».

و از طرف ديگر، مشيت خدا بر اين تعلق گرفته كه بدكاران و كسانى را كه خود در راههاى انحرافى گام نهاده اند و لياقت بهرهورى از مراتب والاى هدايت را از دست داده اند، به حال خود بگذارد و هدايتشان نكند و همين امر موجب گمراهى بيشتر آنان خواهد شد(زيرا با هر قدمى كه در بيراهه برمى دارند از راه راست بيشتر فاصله مى گيرند) درست است كه خدا هر كه را بخواهد گمراه مى كند امّا چه كسانى را مى خواهد گمراه كند قرآن مجيد به اين سؤال پاسخ مى دهد:

(...وَما يُضِلُّ بِهِ إِلاّ الْفاسِقينَ) .[٢]

«ولى تنها فاسقان را با آن گمراه مى سازد».

و در جاى ديگر مى فرمايد:

(...فَلَمّا زاغُوا أَزاغَ اللّهُ قُلُوبَهُمْ...) .[٣]

«هنگامى كه منحرف شدند، خدا دلهايشان را منحرف كرد».

آرى خدا مى توانست و مى تواند همه را به راه راست هدايت كند و به پوييدن اين راه مجبور سازد چنان كه مى فرمايد:

(وَلَوْ شِئْنا لاتَيْنا كُلَّ نَفْس هُداها...).[٤]

«اگر مى خواستيم تمام مردم را هدايت مى كرديم».