انديشه هاى جاويد - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٣٧٩
«راغب اصفهانى» در معنى صراط عنوان سهل و آسان بودن را نيز قيدكرده است،[١] طبعاً راه بهشت و دوزخ هر دو به گونه اى سهل و آسان مى باشند امّا راه بهشت براى اين كه در گرو عمل به قوانين الهى است، كه مطابق با آفرينش انسان بوده و با بعد ملكوتى انسان هماهنگ است، و امّا راه دوزخ براى اين كه در گرو توجه بيش از حد به اعمال قواى بهيمى است كه با قاطعيت و بعد حيوانى انسان هماهنگ مى باشد و در هر حال صراط گاهى نيز به خود جسر و پل كه دو راه را به هم پيوند مى دهد، گفته مى شود.
صراط يا گذرگاه همگانى
از آيات و روايات استفاده مى شود كه در روز رستاخيز گذرگاهى عمومى وجود دارد كه همگان بايد از آن عبور كنند و در لسان روايات به آن صراط گفته شده است و در قرآن اگر چه به طور صريح در اين مورد مطلب وارد نشده است ولى مفسران آيه ى ياد شده ى در زير را ناظر به صراط مى دانند:
(وَإِنْ مِنْكُمْ إِلاّ وارِدُها كانَ عَلى رَبِّكَ حَتْماً مَقْضيّاً * ثُمَّ نُنَجّى الَّذينَ اتَّقَوا وَنَذَرُ الظّالِمينَ فِيها جِثِيّاً).[٢]
«هيچ يك از شماها نيست مگر اين كه وارد آن (دوزخ) مى شود و اين مطلب، حكم و تقدير حتمى خداوند است، آنگاه پرهيزگاران را نجات مى دهيم و ستمگران را فرو مى گذاريم تا در آن آتش به زانو درافتند».
در اين كه مقصود از كلمه «ورود» در آيه چيست؟ مفسران دو نظر دارند:
[١] مفردات راغب، ص ٢٣٠.
[٢] مريم/٧١ـ ٧٢.