انديشه هاى جاويد - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٣٦٤

مى آورد و آن را ملاك پاداش ويا كيفر قرار مى دهد.

در آيه ى ديگر همين واقعيت را به گونه اى ديگر يادآور شده مى فرمايد:

٨.(فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّة خَيْراً يَرَهُ * وَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّة شَرّاً يَرَهُ).[١]

«هر كس به اندازه سنگينى ذره اى كار نيك انجام دهد آن را مى بيند، و هر كس به اندازه سنگينى ذره اى كار بد انجام دهد، آن را مى بيند».

نكته قابل توجه در اين آيه كلمه (يَرَهُ)است، زيرا ضمير در آن به خود عمل كه از كلمه ى يعمل استفاده مى شود، ويا به كلمه «خيراً و شراً» برمى گردد، و در هر دو صورت ظاهر آن اين است كه انسان در سراى ديگر خود عمل را مى بيند كسانى كه مى گويند مقصود اين است كه پاداش و كيفر را مى بيند، آيه را بر خلاف ظاهر آن حمل مى كنند.

تجسم اعمال در روايات

مسأله ى تجسم اعمال نه تنها مورد تصديق وتأكيد قرآن است، بلكه در روايات نيز مورد توجه قرار گرفته است كه به برخى از آنها اشاره مى كنيم:

١. رسول گرامى (صلى الله عليه وآله وسلم)فرمودند:

«اِتَّقُوا الظُّلْمَ فَإِنَّهُ ظُلُماتُ يَوْمَ القِيامَة».[٢]

« از ستمگرى بپرهيزيد، زيرا ظلم وستم در روز قيامت به صورت تاريكى ها نمايان خواهد شد».

همين طور كه ملاحظه مى شود، ظاهر اين روايت اين است كه خود ظلم