فَاذا اجتَمَعَ الناسُ عَلى ابنِكَ يَزيدِ لَم أخالِف؛ زمانى كه همه مردم با فرزند تو يزيد بيعت كردند، من با او مخالفت نخواهم كرد. او به امام هم مى‌گفت: جماعت مسلمين را متفرق نكن. «١» افرادى چون عمره، دختر عبدالرحمان بن عوف، نيز به امام حسين نوشتند كه حرمت «طاعت» را رعايت كرده جماعت و حفظ آن را بر خود لازم شمار. «٢»
اعتقاد به جبر
يكى ديگر از انحرافات دينى در جامعه اسلامى «اعتقاد به جبر» بود. اين عقيده پيش از رخداد كربلا نيز مورد بهره بردارى بوده است. اما در صدر اسلام، معاويه مُجَدِّدْ آن بوده و طبق گفته ابو هلال عسكرى، معاويه بانى آن بوده است. «٣» قاضى عبدالجبار نيز با اشاره به اين كه معاويه پايه گذار «مجبره» است، جملات جالبى در تأييد اين مسأله از قول معاويه آورده است. «٤»
معاويه در مورد بيعت يزيد مى‌گفت: «انَ أمرَ يَزِيدَ قضاء فِضَاءٌ مِنَ القَضاءِ وَ لَيسَ لِلقَضاءِ الخَيرةِ مِن أمرِهِم». «٥»
مسأله يزيد قضايى از قضاهاى الهى است و در اين مورد كسى از خود اختيارى ندارد:
عبيداللَّه بن زياد نيز به امام سجادگفت: «أوَلَم يَقتُلُ اللَّهُ عَلِياً»؟ آيا خداعلى اكبر را نكشت؟
امام فرمود: «كانَ لِى أخٌ يُقالُ لَهُ عَلِى، أكبَر مِنِى قَتَلَهُ الناسُ» برادر بزرگترى داشتم كه مردم او را كشتند. «٦» وقتى عمر بن سعد مورد اعتراض قرار گرفت كه چرا به سبب حكومت رى، امام حسين را كشت؟ گفت: اين كار از جانب خدا! مقدر شده بود. «٧»
كعب الاحبار
مقالات ١٤٥ ٢. عوام‌انديشى ..... ص : ١٤٥
نيز تا زنده بود، غيبگويى مى‌كرد كه حكومت به بنى هاشم نخواهد رسيد.
(گرچه بعدها، هم عباسيان و هم علويان به حكومت رسيدند). همين امر را از قول عبداللَّه بن عمر نيز نقل كرده‌اند كه گفته بود: «فَاذا رَأيتَ الهاشِمِىُ قَد مَلَكَ الزَمانِ فَقَد هَلَكَ الزَمانُ» «٨»: هنگامى كه ديدى فرد هاشمى به حاكميت رسيد، بدان كه روزگار به سر آمده است. نتيجه اين انحرافات براى آينده نيز اين بود كه هيچگاه حركت امام حسين (ع) براى اهل سنت، يك قيام عليه فساد قلمداد نشد و تنها آن را يك «شورش» غير قانونى «٩» شناختند. «١٠» امام حسين (ع) به عنوان مصداقى از عمل به تكليف الهى مبنى بر مبارزه با بدعت‌ها در دين و مبارزه با انديشه‌هاى انحرافى، به دفاع از حريم دين پرداخت. و در نامه‌اى كه به بزرگان بصره نوشت:
«ادْعُوكُم الى كِتابِ اللَّهِ وَ سُنَّهِ نَبِّيِه فَانَّ السُّنَّهَ قَدْ اميتَتْ و الْبِدْعَةَ قَد