الغارات - تلخیص و ترجمه عبدالمحمد آیتی - الصفحة ٥١ - از سخنان على عليه السلام

از سخنان على عليه السلام‌

علاء بن عبد الرحمن گويد: مردى نزد على بن ابى طالب (ع) آمد و از او پرسيد كه: ايمان چيست؟ على (ع) پاسخ داد: ايمان بر چهار ستون استوار است: بر صبر و بر يقين و بر عدل و بر جهاد. صبر نيز چهار شاخه دارد: شوق و خوف و زهد و انتظار. پس كسى كه شوق بهشت دارد، شهوات از دل دور سازد و آنكه از آتش جهنم ترسد گرد محرّمات نگردد و آنكه در دنيا زهد ورزد، مصيبتها را به چيزى نينگارد و آنكه در انتظار مرگ بود به انجام كارهاى نيك بشتابد.

يقين را نيز چهار شاخه است: نگرشى به زيركى، رسيدن به دقايق حكمت و پند گرفتن از گذشت روزگار و نگهداشتن روش اسلاف. آن كس كه نگرش زيركانه‌اش بود، به دقايق حكمت دست يابد و آنكه به دقايق حكمت دست يابد سيرت روزگار بشناسد و آنكه سيرت روزگار بشناسد چنان است كه با اسلاف زيسته است.

عدل را نيز چهار شاخه است: به ژرفاى فهم رسيدن، به عمق دانايى فرو شدن، نيكو داورى كردن و به بردبارى خو گرفتن. زيرا آنكه نيكو فهم كند مجملات علم را تفسير كند و آنكه دانا شود آيينهاى حكمت را بشناسد و آنكه بردبارى ورزد در كار خود تفريط نكند و به پايمردى بردبارى خويش در ميان مردم ستوده زندگى كند.

جهاد را نيز چهار شعبه است: امر به معروف و نهى از منكر و پايدارى در آنجا كه پايدارى بايد و دشمنى با فاسقان. كه هر كه امر به معروف كند از مؤمنان نيك پشتيبانى كرده و آنكه نهى از منكر كند بينى منافقان به خاك ماليده و آنكه با فاسقان دشمنى ورزد به خاطر خدا خشمگين شده و آنكه به خاطر خدا خشمگين شود خدا نيز به خاطر او به خشم آيد.

ابو زكريا از اصحاب دانشمند على (ع) روايت كند كه على (ع) فرمود: اما بعد، خداوند آيين اسلام بياورد و راه آبشخور آن براى هر كه خواهد كه خويشتن از آن سيراب سازد آسان‌