الغارات - تلخیص و ترجمه عبدالمحمد آیتی - الصفحة ٢٤٠ - حواشى بخش اوّل

مى‌كند (طبقات ابن سعد ٦/ ٨٨. اسد الغابه ٤/ ٣٥٣).

زيد بن وهب جهنى از اجلّه تابعين است و از ثقات روات. در سال ٩٠ يا پيش از آن وفات كرده است (ميزان الاعتدال ٢/ ١٦٠).

الانفال/ ٦٠.

النساء/ ٤٥.

التوبة/ ٣٧.

بر گرفته از آيه ١٩/ احزاب.

محمد بن عبيد اللّه بن ابى سعيد ثقفى كوفى. كنيه او ابو عون است. از ثقات راويان است. (تقريب التهذيب ٢/ ١٨٧)

قيس بن ابى حازم بجلىّ كوفى، كنيه‌اش ابو عبد اللّه بود و از روات ثقه. (تقريب التهذيب ٢/ ١٢٧ و براى آگاهى بيشتر رك الغارات، محدث ذيل صفحه ٤١)

احزاب مراد گروههاى كفار مكه است كه متفق شده به جنگ رسول اللّه (ص) آمدند و جنگ احزاب همان جنگ خندق است.- م.

رفيع بن فرقد، چنانكه بايد شناخته نشد. (محدث، ذيل صفحه ٤٢)

و (٣١)- بر گرفته از آيه‌هاى ٢٨ و ٢٩/ توبه.

مغيرة بن مقسم ضبى، فقيه كوفى، در سال ١٣٦ جهان را بدرود گفت. (تقريب التهذيب ٢/ ٢٧٠ و تهذيب التهذيب ١٠/ ٢٦٩)

ابو حمزه مجمّع بن يسار تيمى. احوال او را ابن جوزى در صفة الصفوة (ج ٣/ ٦٠) آورده است. وفات او يك شب پيش از قيام زيد بن على بود يعنى به سال ١٢٢ ه.

ابو القاسم ضحاك بن مزاحم هلالى، از تابعين بود و مفسر. اصلش از كوفه بود ولى در بلخ و مرو و بخارا مى‌زيست. از اصحاب على بن الحسين (ع) نيز بود. او راست التفسير الكبير و التفسير الصغير. در سال ١٠٢ در بلخ وفات كرده است (طبقات المفسرين ١/ ٢١٦) گويند معلم اطفال بود و در مكتبخانه‌اش سه هزار كودك درس مى‌خواندند و او به سبب ناتوانى خود و كثرت شاگردان سوار بر خر، ميان ايشان مى‌گشت.

اين بيت مثل است. گويند كه عمرو خواهر زاده جذيمة الابرش، از زمين كماة (قارچ) مى‌كند. همكاران او بهترين كماتى كه مى‌يافتند خود مى‌خوردند ولى عمرو آنها را در آستين مى‌نهاد تا براى دايى خود آورد. و اين بيت خواند: اين چيزى است كه من چيده‌ام خوبهايش هم در ميان آنهاست، در حالى كه ديگر كماةچينان هميشه دستشان به دهنشان بود.

عاصم بن كليب جرمى كوفى، به سال ١٣٧ در آغاز خلافت منصور در گذشته است (تهذيب التهذيب ٥/ ٥٧ و ٨/ ٤٥٥).

جبل يا جبال، نامى است كه به سرزمينهاى ميان اصفهان تا زنجان و قزوين و همدان و دينور و رى و بلاد ميان آنها اطلاق مى‌شده. (مراصد الاطلاع ج ١/ ص ٣٠٩ و ٣١٢)

رك به شماره ٣٥.

شعبى، ابو عمرو عامر بن شراحيل بن عبد يا عامر بن عبد اللّه بن شراحيل، منسوب به شعب كه تيره‌اى است از قبيله همدان، حميرى، كوفى. فقيه از على (ع) و سعد بن ابى وقاص روايت مى‌كند. (تهذيب التهذيب ٥/ ٦٥ و جامع الرواة ١/ ٤٢٧).

زادان، ابو عبد اللّه يا ابو عمرو كندى. از راويان ثقه است. در ايام حجاج در كوفه وفات يافت (رك طبقات ابن سعد ٦/ ١٢٤).

قنبر، غلام على بن ابى طالب كه به دست حجاج بن يوسف در ايام امارت حجاج بر عراق كشته شد.