الغارات - تلخیص و ترجمه عبدالمحمد آیتی - الصفحة ٢٤٣ - حواشى بخش اوّل
«مخيّس» زندان. «نافع» نام زندان كوفه كه از نى بود. آيا مرا زيرك و باهوش نمىبينى كه پس از نافع، زندان مخيّس را ساختم.
كميل بن زياد نخعى از اصحاب خاص على (ع) بود و صاحب سرّ او. كميل هجده سال از زندگى پيامبر (ص) را درك كرد. در جنگ صفين در كنار على (ع) بود. به دست حجاج بن يوسف كشته شد.
ابو زكرياى حريرى، يحيى بن صالح درست شناخته نشد ممكن است يحيى بن صالح و خاطى حمصى باشد (رك الغارات، محدث، ذيل ص ١١٤).
ابو سلّام اسود بن هلال المحاربى كوفى. جاهليت و اسلام را درك كرد و به سال ٨٤ درگذشت. از راويان ثقه است. (تقريب التهذيب ١/ ٧٧) شايد الكندى در نسبت او تحريف الكوفى بوده است.
ابراهيم بن اسماعيل يشكرى، منسوب است به يشكر بن بكر بن وائل. پيشهاش تيرگرى بود.
رك به شماره ٤٠.
عبد اللّه بن مسعود هذلى، صحابى جليل القدر. ششمين كسى بود كه اسلام آورد و او نخستين كسى است كه قرآن را در مكه بر سر جمع تلاوت كرد. يك بار به حبشه هجرت كرد و يك بار به مدينه. در همه غزوات رسول اللّه (ص) شركت داشت و ابو جهل را او به دست خود كشت. ابن مسعود از عشره مبشره نيز بود- يعنى آن ده تن كه رسول اللّه (ص) آنها را وعده بهشت داد- در سال ٣٢ در مدينه، در بيش از شصت سالگى وفات كرد.- م. (بر گرفته از لغتنامه دهخدا، ابن مسعود)
ابو ذر غفارى جندب بن جناده از اصحاب بزرگوار پيامبر، چهارمين كسى بود كه اسلام آورد. عثمان به اغواى معاويه او را به ربذه در سه منزلى مدينه تبعيد كرد. (همان مأخذ)
حذيفة بن يمان، ابو عبد اللّه با پدر خود به مدينه شد. رسول اللّه (ص) او را مخير كرد كه در زمره مهاجران در آيد يا انصار و او انصارى بودن را پذيرفت. او رازدار رسول اللّه (ص) بود و حضرت نامهاى منافقين را به او گفته بود. در زمان عمر در جنگ نهاوند شركت داشت و پس از كشته شدن نعمان بن مقرّن فرماندهى لشكر يافت.
(همان مأخذ).- م.
سلمان فارسى، از صحابه بزرگ پيامبر و از شخصيتهاى بزرگ اسلام، گويند اصل او از اصفهان بود ناحيه جى و گويند از رامهرمز بود. نام اصلى او ماهو يا روزبه است. در كودكى به كيش عيسوى گراييد. در مدينه به نزد رسول اكرم آمد و اسلام آورد. سلمان از اصحاب خاص على (ع) است در زمان عمر به حكومت مداين منصوب شد. در سال ٣٥ يا ٣٦ هجرى درگذشت. (همان مأخذ).- م.
عمّار بن ياسر بن عامر. ابو اليقظان كنيه داشت. او و پدرش از نخستين كسانى بودند كه به اسلام گرويدند. عمار با پيامبر (ص) به مدينه مهاجرت كرد. از ياران خاص على (ع) بود و در جنگ جمل و صفين در كنار آن حضرت بود. در جنگ صفين در سال ٣٧ هجرى در ٩٣ سالگى به شهادت رسيد.
الضّحى/ ١١.
ابن الكوّاء، عبد اللّه بن عمرو، از بنى يشكر بود. از على (ع) سؤال بسيار مىكرد و اين سؤالها بيشتر از روى عناد بود مگر آن حضرت در جواب درماند. سپس جزء خوارج شد. و در جنگ نهروان در زمره خوارج كشته شد.
اسراء/ ١٢.
كهف/ ١٠٣ و ١٠٤.
ابن جريح، عبد الملك بن عبد العزيز از موالى بنى اميه و فقيه معروف در سال ١٥٠ در بيش از هفتاد سالگى درگذشته است. (تقريب التهذيب ١/ ٥٢٠)
ابراهيم/ ٢٨.