الغارات - تلخیص و ترجمه عبدالمحمد آیتی - الصفحة ٦٣ - خطبهاى از امير المؤمنين على عليه السلام
ابن الكوّاء گفت: جز از تو پيروى نمىكنيم و جز از تو از ديگر كس نمىپرسيم. على (ع) گفت: اگر كار به دست توست چنين كن.
اين پايان سخنى است كه ابن جريح [١٠٤] از زادان و مرد ديگرى روايت مىكند. و هم ابن جريح گويد جز زادان و آن مرد كسى ديگرى مرا گفت كه:
ابن الكوّاء پرسيد چه كسانى هستند كه «نعمت خدا را به كفر بدل كردند [١٠٥]؟» على (ع) گفت: آنان را در گمراهيشان واگذار، ايشان قريش بودند.
پرسيد: ذو القرنين كيست؟ على (ع) گفت: مردى بود كه خدا او را بر قومش مبعوث كرد.
مردم دعوتش را دروغ شمردند و ضربتى بر يك طرف سرش زدند و او از آن ضربت بمرد.
خداوند بار ديگر زندهاش كرد، و به سوى قومش به رسالت فرستاد، بازهم دعوتش دروغ شمردند و ضربتى بر طرف ديگر سرش زدند و او از آن ضربت بمرد. سپس خداوند او را زنده كرد. اين پيامبر ذو القرنين نام گرفت زيرا بر دو جانب سرش ضربت آمده بود.
در جاى ديگرى اين روايت نقل شده و اين عبارت را افزوده دارد كه: در ميان شما هم كسى هست كه چنين باشد.
عامر شعبى [١٠٦] گويد: ابن الكوّاء از على (ع) پرسيد: يا امير المؤمنين سختترين آفريدگان خداوند چيست؟ على (ع) گفت: ده چيز است: كوههاى بلند و استوار و آهن كه بدان كوه را كند و آتش كه آهن را مىخورد و آب كه آتش را خاموش كند و ابرهايى كه ميان آسمانها و زمين به فرمان خدايند و حامل آب هستند و باد كه ابرها را به حركت مىآورد و انسان كه بر باد غلبه مىيابد و خود را با دستهاى خود از آن حفظ مىكند و از پى كار خود مىرود و مستى كه بر انسان چيره مىشود و خواب كه بر مستى چيره مىشود و اندوه كه بر خواب غلبه مىيابد پس سختترين آفريدگان پروردگار تو اندوه است.
عامر شعبى گويد: على بن ابى طالب (ع) گفت: از من بپرسيد. شريح بر دو زانوى خود نشست و سؤال كرد. على (ع) گفت: تو در قضاوت از همه عرب برترى.
اصبغ بن نباته [١٠٧] گويد: مردى از على (ع) پرسيد: كه «روح» چيست؟ آيا جبرئيل نيست؟
على (ع) گفت: جبرئيل از ملائكه است و روح غير از جبرئيل است. آن مرد در ترديد بود و گفت: سخنى شگفت گفتى، هيچ يك از مردم نپندارد كه روح غير از جبرئيل باشد. على (ع) گفتش: تو مردى گمراهى و از گمراهان نقل سخن مىكنى خداى تعالى به پيامبرش مىگويد:
«فرمان خدا در رسيد به شتابش مخواهيد. او منزه است و از هر چه شريك او مىسازيد برتر.
فرشتگان را همراه روح- كه فرمان اوست- بر هر يك از بندگانش كه بخواهد فرو مىفرستد [١٠٨]» پس روح غير از ملائكه است. و نيز گويد: «شب قدر بهتر از هزار ماه است. در آن شب ملائكه و روح به فرمان پروردگارشان فرود مىآيند [١٠٩].» و گفت: «روزى كه روح و ملائكه در يك صف مىايستند [١١٠].» و نيز درباره آدم گفت: «من بشرى از گل مىآفرينم، چون تمامش