الغارات - تلخیص و ترجمه عبدالمحمد آیتی - الصفحة ٦٤ - خطبهاى از امير المؤمنين على عليه السلام
كردم و در آن از روح خود دميدم همه سجدهاش كنيد [١١١].» اين خطاب به ملائكه بود و جبرئيل نيز از ملائكه بود. پس جبرئيل با ملائكه براى روح سجده كردند و درباره مريم گفت: «ما روح خود را نزدش فرستاديم و چون انسانى تمام بر او نمودار شد [١١٢].» و در حق محمد (ص) گفت: «آن را روح الامين نازل كرده است بر دل تو.- سپس گفت- تا از بيمدهندگان باشى. به زبان عربى روشن. و آن در نوشتههاى پيشينيان نيز هست [١١٣].» «زبر» به معنى «ذكر» يعنى كتاب است. «اولين» رسول اللّه (ص) هم از ايشان است. پس روح يكى است و صورتها گوناگون.
سعد [١١٤] گويد: آن مرد كه در ترديد افتاده بود سخن امير المؤمنين در نيافت جز اينكه گفت:
روح غير از جبرئيل است.
پس على (ع) را از ليلة القدر پرسيد و گفت: مىبينم كه از ليلة القدر ياد كردى و فرود آمدن ملائكه و روح در آن شب؟
على (ع) گفت: آرى به نزول ملائكه تنها اشارتى كردم، اگر هنوز هم در نيافتهاى ظاهر مطلب را براى تو خواهم گفت، تا تو داناترين مردم بلاد خود به معنى ليلة القدر باشى.
آن مرد گفت: اگر چنين كنى مرا نعمتى فراوان بخشيده باشى.
على (ع) گفت: خدا يكتاست و طاق را دوست دارد. خدا يكتاست و طاق را برگزيده است. و اين قاعده هفت بر همه اشياء جارى ساخت: خداى عزّ و جلّ فرمود: «هفت آسمان بيافريد و همانند آنها زمين [١١٥]» و گفت: «هفت آسمان طبقه طبقه بيافريد [١١٦]» و گفت: «جهنم را هفت در است [١١٧].» و گفت: «هفت سنبله سبز و هفت سنبله خشك [١١٨]» و گفت: «هفت گاو فربه كه هفت گاو لاغر آنها را خورد [١١٩].» و گفت «دانهاى كه هفت خوشه رويانيد [١٢٠]» و گفت: «سبع المثانى و قرآن بزرگ [١٢١]» پس سخن من به يارانت برسان شايد خداوند در ميان آنها نجيبى قرار دهد كه سخن ما بشنود و دلش به محبت ما گرايد و برترى علم ما بداند و ما مثلها مىزنيم كه معنى آنها را جز كسانى كه به بركت ما علم آموختهاند در نمىيابند.
پرسنده گفت: بيان كن كه من شب قدر را در كدام شب سراغ گيرم؟ گفت: در هفتهاى آخرى. به خدا سوگند اگر آخرين هفت را بشناسى اولين هفت را هم شناختهاى و اگر اولين آنها را شناخته باشى ليلة القدر را دريافتهاى. آن مرد گفت: نفهميدم كه چه مىگويى. گفت:
خدا بر دلهاى قومى مهر نهاده است و در حق آنان گفته است كه «اگر آنها را به هدايت فراخوانى هرگز هدايت نمىشوند [١٢٢]» و اما اگر فهم سخن بر تو دشوار است؛ پس بنگر: چون بيست و سه شب از ماه رمضان رفت تو ليلة القدر را در شب بيست و چهارم بطلب. و آن هفتمين شب است و شناخت هفت كه هر كه به هفت دست يابد، همه دين را كامل كرده است و آنها براى بندگان رحمتاند و بر آنها عذاب. و آنها در رهايى هستند كه خداى تعالى گويد: «براى هر در از ايشان جزئى قسمت شده است [١٢٣]» در هر در جزئى هلاك مىشوند و در نزد ولايت همه درهاست.