ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٣٥٥ - پاسخ خداى تعالى به سخن مشركان كه در مقام انكار نبوت پيامبر

بنا بر اين اگر قريه را با وصف اهلكناها توصيف كرد، و در حقيقت به آخرين نقطه سرنوشتشان توصيفشان نمود، براى اين بود كه بفهماند عاقبت اجابت معجزه خواهى مردم هلاكت ايشان است، و لا غير.

[پاسخ خداى تعالى به سخن مشركان كه در مقام انكار نبوت پيامبر ٦ بشر بودن او را مستمسك قرار دادند]

(وَ ما أَرْسَلْنا قَبْلَكَ إِلَّا رِجالًا نُوحِي إِلَيْهِمْ فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ).

اين آيه پاسخى از احتجاجى است كه بر نفى نبوت كرده و گفتند:(هَلْ هذا إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ) و حاصلش اين است كه مگر انبياى گذشته غير بشر بودند، كه انتظار داريد پيامبر شما بشر نباشد؟ بشريت كه با نبوت منافات ندارد.

و اگر كلمه رجالا را با جمله‌(نُوحِي إِلَيْهِمْ) توصيف فرموده، براى اشاره به فرق ميان انبيا و غير انبيا است و محصلش اين است كه يگانه فرق بين اين دو طائفه تنها اين است كه ما به انبيا وحى مى‌فرستيم و به ديگران نمى‌فرستيم، و وحى موهبت و منتى است خاص كه بر خدا واجب نيست همه افراد را به آن موهبت نائل سازد كه اگر بنا شد به كسى بدهد به همه بدهد، و اگر بنا شد ندهد به هيچ كس ندهد، تا شما تحكم كنيد كه چرا نبوت جز در يك نفر پيدا نمى‌شود؟ و بگوييد چون در ما نيست پس در هيچ كس ديگر هم نيست، براى اينكه نبوت هم مانند ساير صفات خاصى است كه در هر عصرى جز در يك فرد يافت نمى‌شود، و اين چيزى نيست كه بتوان انكارش كرد.

بنا بر اين بيان، آيه شريفه منحل به دو حجت مى‌شود، كه عليه احتجاج مشركين بر ابطال نبوت رسول خدا ٦ به بشريت او اقامه شده است، يكى حجت نقضى، كه با بشريت انبياى گذشته نقض مى‌كند و مى‌رساند كه منافاتى ميان بشريت و نبوت نيست، دوم حجت حلى، كه مى‌رساند فرق ميان يك فرد پيغمبر با ديگران چيزى نيست كه نشود در بشر يافت شود، و يا اگر يافت شد بايد در همه افراد يافت شود، بلكه تنها فرق اين دو طائفه وحى الهى، و كرامت او است، و منت مخصوصى است از ناحيه خدا كه شامل حال شخص پيغمبر مى‌شود.

پس آيه از اين نظر مانند آيه‌( قالُوا إِنْ أَنْتُمْ إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُنا) ...(قالَتْ لَهُمْ رُسُلُهُمْ إِنْ نَحْنُ إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ وَ لكِنَّ اللَّهَ يَمُنُّ عَلى‌ مَنْ يَشاءُ )[١] مى‌باشد.

(فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ)- اين جمله تاييد و تحكيم جمله‌(وَ ما أَرْسَلْنا قَبْلَكَ إِلَّا رِجالًا)

[١] گفتند شما جز بشرى مانند ما نيستيد ... رسولان ايشان به ايشان گفتند: ما جز بشرى چون شما نيستيم و ليكن خداوند به هر كه بخواهد منت مى‌گذارد. سوره ابراهيم، آيات ١٠ و ١١.