ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٣٣ - رواياتى در ذيل آيات راجع به دعاى زكريا
(وَ لَمَّا بَلَغَ أَشُدَّهُ) ...(وَ بَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً) سپس فرمود: آرى ممكن است خداوند حكمت را در حال كودكى به كسى بدهد، هم چنان كه ممكن است در حال چهل سالگى بدهد[١].
مؤلف: اينكه در اين روايت حكم به حكمت تفسير شده مؤيد بيان سابق ما است.
[رواياتى در ذيل آيات راجع به دعاى زكريا ٧ و اوصاف و احوال يحيى ٧]
و در الدر المنثور است كه عبد الرزاق و احمد در كتاب زهد و عبد بن حميد و ابن منذر و ابن ابى حاتم همگى از قتاده روايت كردهاند كه در تفسير جمله:(وَ لَمْ يَكُنْ جَبَّاراً عَصِيًّا) گفت سعيد بن مسيب مىگفت: رسول خدا ٦ فرمود: هيچ كس خدا را روز قيامت ملاقات نمىكند مگر اينكه گناه دارد، به جز يحيى بن زكريا. قتاده مىگويد حسن از رسول خدا ٦ روايت كرد كه فرمود: يحيى (ع) نه گناه كرد و نه هرگز خيال زنى را به دل خطور داد[٢].
و در همان كتاب است كه احمد و حكيم ترمذى در كتاب نوادر الاصول و حاكم و ابن مردويه از ابن عباس روايت كردهاند كه گفت: رسول خدا فرمود: هيچ كس از بنى آدم نيست مگر آنكه خطا كرده و يا حد اقل تصميم بر آن را گرفته است، مگر يحيى بن زكريا كه نه خيال آن را كرد و نه مرتكب شد[٣].
مؤلف: اين معنا به طرق اهل سنت با الفاظ مختلف روايت شده، و ليكن به خاطر اينكه عصمت را اختصاص به يحيى (ع) داده چارهاى جز اين نيست كه بگوئيم مقصود انبياء و ائمه (ع) بوده، هر چند كه با ظاهر اين روايات مخالف باشد، و اين مخالفت را به گردن راويان اين احاديث انداخته، بگوئيم سوء تعبير از ايشان بوده، چون راويان عادتشان بر اين بوده كه آنچه را از رسول خدا ٦ مىشنيدهاند نقل به معنا مىكردند و عنايتى به حفظ الفاظ آن جناب نداشتهاند، و كوتاه سخن اخبار در زهد يحيى (ع) بسيار و بيرون از حد و شمار است، و به طورى كه در اخبار آمده آن جناب گياه مىخورد و ليف خرما را لباس مىكرد و از خوف خدا آن قدر مىگريست كه از چشم تا منتهاى صورتش مجرايى مانند نهر درست شده بود[٤].
و نيز از ابن عساكر از قره روايت آورده كه گفت: آسمان بر هيچ كس نگريست جز بر يحيى بن زكريا و حسين بن على، و اين سرخى آسمان همان گريه آن است[٥].
[١] اصول كافى، ج ١، ص ٣٨٤، ح ٧.
[٢] ( ٢ و ٣) الدر المنثور، ج ٤، ص ٢٦١ و ٢٦٢
[٣] ( ٢ و ٣) الدر المنثور، ج ٤، ص ٢٦١ و ٢٦٢
[٤] بحار الانوار، ج ١٤، ص ١٦٧، ح ٥.
[٥] الدر المنثور، ج ٤، ص ٢٦٤.