بيشتر مفسرين بر طبق روايات وارده در اين داستان گفته‌اند: سامرى جبرئيل را در هنگامى كه به موسى (ع) نازل مى‌شد، تا به او وحى برساند ديد و يا ديد كه بر اسبى بهشتى سوار است و نازل شد تا فرعون و لشكريانش را براى غرق شدن به دريا راهنمايى كند، در آن موقع مشتى از خاك زير پاى اسب او يا زير پاى خود جبرئيل برداشته، با خود نگه داشت.

و از خاصيت‌هاى اين خاك اين بوده كه به هر چيز مى‌ريختند جان مى‌گرفت و زنده مى‌شد، سامرى خاك را هم چنان داشت، تا روزى كه آن گوساله را ساخت و خاك را در آن ريخت و در دم جان گرفت و حركت كرد و به صدا در آمد.

پس مراد از اينكه فرمود: (بَصُرْتُ بِما لَمْ يَبْصُرُوا) به- من چيزى ديدم كه مردم نديدند ديدن جبرئيل است در هنگامى كه يا پياده و يا سواره نازل مى‌شد، خلاصه مفادش اين است كه من او را شناختم و مردم نشناختند و مراد از اينكه گفت:(فَقَبَضْتُ قَبْضَةً مِنْ أَثَرِ الرَّسُولِ فَنَبَذْتُها) اين است كه من مشتى از خاك زير پاى جبرئيل و يا خاك زير پاى اسب جبرئيل گرفتم، و مقصود از رسول جبرئيل است، و مراد از نبذتها اين است كه آن را بر طلاهايى كه آب كرده و به صورت گوساله در آورده بودم ريختم، زنده شد و صداى گوساله در آورد.

و بزرگترين اشكالى كه به اين روايات وارد مى‌شود اين است كه به طورى كه در بحث روايتى خواهيد ديد مخالف با ظاهر كتاب است، براى اينكه كلام خداى تعالى تصريح دارد بر اينكه گوساله مذكور جسدى بوده كه صداى گوساله داشته و كلمه جسد به معناى جثه‌اى است كه روح نداشته باشد. و بر جسم جاندار و زنده اطلاق نمى‌شود.

علاوه بر اين، اشكالات ديگرى بر آن روايات وارد شده كه در همان بحث روايتى آينده نقل خواهد شد.

و از ابو مسلم‌[١] نقل شده كه در تفسير آيه گفته است: در قرآن تصريحى به اين معنا- كه مفسرين گفته‌اند- نشده و در اينجا وجه ديگرى است، و آن اين است كه مراد از رسول ، موسى (ع) و مراد از اثر رسول ، سنت و رسم او باشد كه بدان امر شده بود و بر آن روش عمل مى‌كرد، زيرا گاهى گفته مى‌شود: فلان يقفو اثر فلان و تفيض اثره يعنى فلانى امر فلان كس را امتثال و مرام او را پيروى مى‌كند.

[١] تفسير فخر رازى، ج ٢٢، ص ١١١.