برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٢٢ - محتواى سوره

منظور از كلمه «توسوس» در اينجا اين است كه وقتى خداوند از خطورات قلبى آنها و وسوسه‌هاى زود گذرى كه از فكر آنها مى‌گذرد آگاه است مسلما از تمام عقائد و اعمال و گفتار آنها با خبر مى‌باشد، و حساب همه را براى روز حساب نگه مى‌دارد.

آرى! او خالق است، و خلقتش دائم و مستمر، و ما در جميع حالات وابسته به وجود او هستيم، با اين حال چگونه ممكن است او از ظاهر و باطن ما بى‌خبر باشد؟! و در ذيل آيه براى روشنتر ساختن مطلب مى‌افزايد: «و ما به او از رگ قلبش نزديكتريم» (وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ).

اين همان است كه در جاى ديگر مى‌گويد: «بدانيد خداوند بين انسان و قلب او حائل مى‌شود، و همه شما نزد او در قيامت جمع خواهيد شد». (انفال/ ٢٤) البته همه اينها تشبيه است و قرب خداوند از اين هم برتر و بالاتر است، هر چند مثالى از اينها رساتر در محسوسات پيدا نمى‌شود.

توجه به اين واقعيت انسان را بيدار مى‌كند، و به مسؤوليت سنگين و پرونده دقيق او در دادگاه عدل الهى آشنا مى‌سازد، و از انسان بى‌خبر و بى‌تفاوت، موجودى هوشيار و سر به راه و متعهد و با تقوا به وجود مى‌آورد.

(آيه ١٧)- در اين آيه مى‌افزايد: به خاطر بياوريد «هنگامى را كه دو فرشته راست و چپ كه ملازم انسان هستند اعمال او را دريافت مى‌دارند» (إِذْ يَتَلَقَّى الْمُتَلَقِّيانِ عَنِ الْيَمِينِ وَ عَنِ الشِّمالِ قَعِيدٌ).

يعنى؛ علاوه بر احاطه علمى خداوند به ظاهر و باطن انسان، دو فرشته نيز مأمور حفظ و نگاهدارى حساب اعمال اويند كه از طرف راست و چپ از او مراقبت مى‌كنند، پيوسته با او هستند و لحظه‌اى جدا نمى‌شوند، تا از اين طريق اتمام حجت بيشترى شود، و تأكيدى باشد بر مسأله نگاهدارى حساب اعمال.

در روايات اسلامى آمده است كه: «فرشته سمت راست، نويسنده حسنات است، و فرشته سمت چپ نويسنده سيئات، و فرشته اول فرمانده فرشته دوم‌