برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٤٨ - هدايت و ضلالت از سوى خداست!

جالب اين كه فرشتگان عذاب از ميان تمام اوصاف رذيله انسان كه او را به دوزخ مى‌برد روى مسأله «تكبر» تكيه مى‌كنند، اشاره به اين كه سر چشمه اصلى كفر و انحراف و گناه بيش از همه كبر و غرور و عدم تسليم در برابر حق است.

و به همين دليل در روايتى از امام صادق و امام باقر عليهما السّلام مى‌خوانيم: «كسى كه به مقدار ذره‌اى كبر، در قلبش وجود داشته باشد داخل بهشت نمى‌شود»!

(آيه ٧٣)- و اين جمعيت گروه گروه وارد بهشت مى‌شوند! قرآن در آخرين آيات اين سوره همچنان بحثهاى مربوط به معاد را ادامه مى‌دهد، و چون در آيات پيشين سخن از چگونگى ورود كافران به جهنم بود در اينجا سخن از چگونگى ورود مؤمنان پرهيزكار در بهشت است، تا به قرينه مقابله مسائل روشنتر و آشكارتر گردد.

نخست مى‌گويد: «و كسانى كه تقواى الهى پيشه كردند گروه گروه به سوى بهشت برده مى‌شوند» (وَ سِيقَ الَّذِينَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ إِلَى الْجَنَّةِ زُمَراً).

كلمه «زمر» كه به معنى گروههاى كوچك است نشان مى‌دهد كه بهشتيان در گروههاى مختلف كه نشانگر سلسله مراتب مقامات معنوى آنهاست به سوى بهشت مى‌روند.

«تا اين كه آنها به بهشت مى‌رسند در حالى كه درهاى آن از قبل براى آنها گشوده شده است، و (در اين هنگام) نگهبانان آن [فرشتگان رحمت‌] به آنها مى‌گويند: سلام بر شما! گوارايتان باد اين نعمتها داخل بهشت شويد و جاودانه بمانيد»! (حَتَّى إِذا جاؤُها وَ فُتِحَتْ أَبْوابُها وَ قالَ لَهُمْ خَزَنَتُها سَلامٌ عَلَيْكُمْ طِبْتُمْ فَادْخُلُوها خالِدِينَ).

جالب اين كه در مورد دوزخيان مى‌گويد هنگامى كه به دوزخ مى‌رسند درهايش گشوده مى‌شود، ولى در مورد بهشتيان مى‌گويد درهايش از قبل گشوده شده، و اين اشاره به احترام و اكرام خاصى است كه براى آنها قائلند.

در مورد دوزخيان خوانديم كه نخستين سخن فرشتگان عذاب ملامت و سرزنش سخت به آنهاست.