برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٩٤

آل عمران مى‌فرمايد: «روزى كه هر كس اعمال نيكى را كه انجام داده حاضر مى‌بيند».

(آيه ٤١)- «سپس (در برابر عملش) به او جزاى كافى داده خواهد شد» (ثُمَّ يُجْزاهُ الْجَزاءَ الْأَوْفى‌).

منظور از «جزاء اوفى» جزائى است كه درست به اندازه عمل باشد، البته اين منافات با تفضّل الهى در مورد اعمال نيك به ده برابر، يا صدها، و هزاران برابر ندارد.

در آيات فوق اشاره به سه اصل از اصول مسلم اسلامى شده، كه در كتب آسمانى پيشين نيز به عنوان اصول مسلمى شناخته شده است:

الف- هر كس مسؤول گناهان خويش است.

ب- بهره هر كس در آخرت همان سعى و كوشش اوست.

ج- خداوند به هركس در برابر عملش جزاى كامل مى‌دهد.

و به اين وسيله قرآن خط بطلان بر بسيارى از اوهام و خرافات كه عوام مردم دارند، و يا احيانا در بعضى از مذاهب به صورت يك عقيده درآمده است مى‌كشد.

(آيه ٤٢)- تمام خطوط به او منتهى مى‌شود! قرآن در ادامه بحثهاى گذشته پيرامون مسأله جزاى اعمال مى‌فرمايد: آيا انسان خبر ندارد كه در صحف موسى و ابراهيم آمده است «كه همه امور به پروردگارت منتهى مى‌گردد» (وَ أَنَّ إِلى‌ رَبِّكَ الْمُنْتَهى‌).

نه تنها حساب و ثواب و جزا و كيفر در آخرت به دست قدرت اوست كه در اين جهان نيز سلسله اسباب و علل به ذات پاك او منتهى مى‌گردد، تمام تدبيرات اين جهان از تدبير او نشأت مى‌گيرد، و بالاخره تكيه‌گاه عالم هستى و ابتدا و انتهاى آن ذات پاك خداست.

در بعضى از روايات در تفسير اين آيه از امام صادق عليه السّلام چنين مى‌خوانيم:

«هنگامى كه سخن به ذات خدا مى‌رسد سكوت كنيد».

يعنى؛ در باره ذات او سخن نگوئيد كه عقلها در آنجا حيران است و به جائى نمى‌رسد، و انديشه در ذات نامحدود براى عقول محدود غير ممكن است، چرا كه‌