برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٤٥ - هدايت و ضلالت از سوى خداست!

(وَ أَشْرَقَتِ الْأَرْضُ بِنُورِ رَبِّها).

در اين كه منظور از اين «اشراق» و روشنائى به نور الهى چيست؟ تفسيرهاى مختلفى گفته شده است كه مهمتر از همه دو تفسير زير است:

١- جمعى گفته‌اند: منظور از نور رب، حق و عدالت است كه خداوند صفحه زمين را در آن روز با آن نورانى مى‌كند.

٢- مفسر عاليقدر نويسنده «الميزان» مى‌گويد: مراد از روشن شدن زمين به نور پروردگار كه از خصوصيات روز قيامت است همان انكشاف غطاء و كنار رفتن پرده‌ها و حجابها و ظاهر شدن حقايق اشياء و اعمال انسانها از خير و شر و اطاعت و عصيان و حق و باطل مى‌باشد، سپس به آيه ٢٢ سوره ق بر اين معنى استدلال كرده است: (لَقَدْ كُنْتَ فِي غَفْلَةٍ مِنْ هذا فَكَشَفْنا عَنْكَ غِطاءَكَ فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَدِيدٌ)؛ «تو در غفلت از اين موضوع بودى، ما پرده را از برابر چشمت كنار زديم و امروز چشمت به خوبى مى‌بيند»! درست است كه اين اشراق الهى در آن روز همه چيز را شامل مى‌شود ولى ذكر خصوص زمين در اين ميان به خاطر آن است كه هدف اصلى بيان حال مردم روى زمين در آن روز است.

بدون شك اين آيه مربوط به قيامت است و اگر مى‌بينيم در بعضى از روايات اهل بيت عليهم السّلام به قيام حضرت مهدى- عج- تفسير شده در حقيقت نوعى تطبيق و تشبيه است، و تأكيدى بر اين معنى است كه به هنگام قيام حضرت مهدى- عج- دنيا نمونه‌اى از صحنه قيامت خواهد شد، و عدل و داد به وسيله آن امام به حق، در روى زمين تا آن جا كه طبيعت دنيا مى‌پذيرد حكمفرما خواهد شد.

در جمله دوم اين آيه سخن از نامه اعمال است مى‌گويد: «و نامه‌هاى اعمال را پيش مى‌نهند» و به آن رسيدگى مى‌كنند (وَ وُضِعَ الْكِتابُ).

نامه‌هايى كه تمامى اعمال انسان كوچك و بزرگ در آن جمع است.

در جمله بعد كه سخن از گواهان است مى‌افزايد: «و پيامبران و گواهان را حاضر مى‌سازند» (وَ جِي‌ءَ بِالنَّبِيِّينَ وَ الشُّهَداءِ).