برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٤٦ - هدايت و ضلالت از سوى خداست!

پيامبران احضار مى‌شوند تا از اداى رسالت خود به مجرمان سخن گويند، همان گونه كه در آيه ٦ سوره اعراف مى‌خوانيم: «وَ لَنَسْئَلَنَّ الْمُرْسَلِينَ»؛ ما از رسولان بطور قطع سؤال خواهيم كرد».

و «گواهان» براى اين كه در آن محكمه عدل گواهى دهند، درست است كه خداوند از همه چيز آگاه است، ولى براى تأكيد مراتب عدالت حضور شهود لازم است.

چهارمين جمله مى‌گويد: «و ميان آنها به حق داورى مى‌شود» (وَ قُضِيَ بَيْنَهُمْ بِالْحَقِّ).

و در پنجمين جمله مى‌افزايد: «و به آنان ستم نخواهد شد» (وَ هُمْ لا يُظْلَمُونَ).

بديهى است هنگامى كه حاكم، خدا باشد، در چنين دادگاهى ظلم و بيدادگرى مفهومى ندارد.

(آيه ٧٠)- و ششمين جمله در اين آيه اين سخن را تكميل كرده، مى‌گويد:

«و به هر كس آنچه انجام داده است بى‌كم و كاست داده مى‌شود» (وَ وُفِّيَتْ كُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلَتْ).

نه جزا و پاداش و كيفر اعمالشان كه خود اعمالشان به آنها داده مى‌شود! و چه پاداش و كيفرى از اين برتر كه عمل انسان بطور كامل به او تحويل داده شود.

چه كسى مى‌تواند اين برنامه‌هاى عدالت را دقيقا اجرا كند كسى كه علم او به همه چيز احاطه دارد لذا در هفتمين و آخرين جمله مى‌فرمايد: «و او نسبت به آنچه انجام مى‌دادند از همه آگاهتر است» (وَ هُوَ أَعْلَمُ بِما يَفْعَلُونَ).

حتى نيازى به شهود نيست كه او از همه شهود اعلم است، اما لطف و عدالتش ايجاب مى‌كند كه گواهان را احضار كند.

(آيه ٧١)- آنها كه گروه گروه، وارد دوزخ مى‌شوند: قرآن همچنان بحثهاى معاد را ادامه مى‌دهد، و آنچه را به صورت اجمال در آيات گذشته در مورد پاداش و كيفر مؤمنان و كافران آمده بطور تفصيل بيان مى‌كند.

نخست از دوزخيان شروع مى‌كند و مى‌گويد: «و كسانى كه كافر شدند گروه‌