برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣١٢ - فضيلت تلاوت سوره

اخلاقى اين گونه برخورد با دشمنان را در عبارتى كوتاه و پر معنى بيان كرده، مى‌فرمايد: «اما جز كسانى كه داراى صبر و استقامتند به اين مقام نمى‌رسند» (وَ ما يُلَقَّاها إِلَّا الَّذِينَ صَبَرُوا).

«و جز كسانى كه بهره عظيمى (از ايمان و تقوا) دارند به آن نائل نمى‌گردند» (وَ ما يُلَقَّاها إِلَّا ذُو حَظٍّ عَظِيمٍ).

آرى! انسان مدتها بايد خودسازى كند تا بتواند بر خشم و غضب خويش چيره گردد بايد در پرتو ايمان و تقوا آنقدر روح او وسيع و قوى شود كه به آسانى از آزار دشمنان متأثر نگردد.

(آيه ٣٦)- و از آنجا كه بر سر راه وصول به اين هدف بزرگ موانعى وجود دارد و وسوسه‌هاى شيطانى در اشكال مختلف انسانها را مانع مى‌شود، در اين آيه شخص پيامبر صلّى اللّه عليه و اله را به عنوان الگو مخاطب ساخته، مى‌گويد: «و هر گاه وسوسه‌هايى از شيطان در اين مسير متوجه تو گردد، از خدا پناه بخواه كه او شنونده و داناست» (وَ إِمَّا يَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ).

در اين گونه مواقع معمولا خطوراتى از ذهن مى‌گذرد، و يا افراد به اصطلاح مصلحت انديش توصيه‌هايى از اين قبيل مى‌كنند:

«مردم را جز با زور نمى‌توان اصلاح كرد» «خون را با خون بايد شست» و مانند اينها، و با اين وسوسه‌ها مى‌خواهند مقابله به مثل را در همه جا توصيه كنند، و بدى را به بدى پاسخ گويند.

قرآن مى‌گويد: مبادا گرفتار اين وسوسه‌ها شويد، و جز در موارد خاص و استثنايى تكيه بر خشونت كنيد.

البته آيه فوق مفهوم وسيعى دارد و مى‌گويد: «در برابر همه وسوسه‌هاى شيطانى بايد به خدا پناه برد.»

(آيه ٣٧)- فقط براى خدا سجده كنيد! از اين آيه به بعد فصل تازه‌اى در اين سوره، در زمينه توحيد و معاد، و بيان نبوت و عظمت قرآن است، و در حقيقت مصداقى است روشن از «دعوت الى اللّه» در برابر مشركان كه دعوت‌