جلوه‌های دلنواز ماه - ابن حسینی، سعید - الصفحة ٢٣٦ - ٢٢ اجتناب از تبرّک جستن به حجرالاسود به جهت مزاحمت

آنان را به کلامشان آگاه کنید.

Q د: موضوع بحث را عوض کنید، اگر کلام دوست یا فامیل شما به شدت آزار دهنده ‌است، سعی کنید با پرسش سؤالی خارج از موضوع به اصطلاح حرف را عوض کنید مثلاً بگویید: می‌دانی شلغم کیلویی چند شده ‌است؟

Q ه: عفو و گذشت: از دیگر روش‌هایی که برای مقابله و برخورد با آزار دیگران ارائه شده، عفو و گذشت است. خصوصاً اگر آزاری در سابق بوده و مدّتی از آن گذشته است و یا به صورت کاملاً غیر عمدی بوده و تکرار هم نشده ‌است. چرا که یادآوری خاطرات تلخ گذشته، امری نادرست و به دور از شخصیت سالم انسانی است.

Q و: صبر: یکی از روش‌های برخورد با اذیت و آزار، شکیبایی و صبر است که اتفاقاً گاهی بسیار کارساز است؛ زیرا صبر همان اندازه که توان و قدرت باطنی شخص را افزایش می‌دهد، همان اندازه می‌تواند شخص آزاردهنده را خسته کند؛ چرا که بی‌نتیجه بودن آزار و عدم واکنش عصبی و احساسیِ شخص آزار دیده، می‌تواند آزار دهنده را ناامید سازد؛ زیرا بسیاری از آزاردهندگان به حوزۀ عاطفی و احساسی شخص توجه دارند و می‌خواهند با آزار و اذیت خود، او را در تنگنای عصبی قرار داده و واکنش احساسی و عاطفی او را بر انگیزند ولی اگر ببینند طرف مقابل عکس العملی نشان نمی‌دهد، قهراً آزار خود را کنار می‌گذارند.

البته باید توجه داشت صبر در اینجا به معنای پذیرش ظلم و ذلّت نیست؛ چرا که پذیرش ظلم هم در اسلام نکوهش شده است. بلکه مراد تحمل و صبر به همراه چاره اندیشی برای رفع و دفع اذیت دیگری است.

بنابراین صبر و شکیبایی و عدم واکنش‌های تند و عصبی، می‌تواند یکی از راهکارهایی باشد که شخص آزاردهنده را ناکام و ناامید سازد تا دست از اذیت و آزار خود بردارد؛ قرآن کریم صبر و تحمل را حاكى از عزم استوار و اراده قوی انسان