در طرح اين تصوير ذهنى كه با فرهنگ دنياى حافظ پيوند دارد نه فقط آنچه در حديث راجع به آن چهل بامداد كه گل آدم را سرشتند [١٣] آمده است به خاطر خواننده راز آشنا مى‌گذرد بلكه وى شايد بدان داستان رمزآميز نيز كه در تفسيرها راجع به آغاز خلقت آدم هست و مولانا با لطف و عمقى بى‌مانند آن را در مثنوى آورده است توجه كند: داستان ملايك- جبرئيل، ميكائيل و عزرائيل- كه خداوند آنها را يك‌يك به زمين فرستاد تا پاره‌اى از خاك جهت قالب گيرى آدم بيارند و ترس و خوددارى زمين از اينكه مايه ساز اين قالب شود به قدرى آنها را متأثر و مردد ساخت كه سرانجام فقط عزرائيل بود كه توانست آن زاريها را ناديده بگيرد. [١٤] آنچه به اين واقعه در اين مكاشفه حافظ رنگ شاعرانه خاصى مى‌بخشد نه فقط اين نكته است كه ميلاد آدم به قلمرو شب و به مفهوم روانى و ايجادى آن ارتباط دارد بلكه اين نيز كه صحنه واقعه يك ميخانه است جنبه رمزآميز اين تصوير را بيشتر مى‌كند و موج شعرى را كه در آن هست خيز و جهش افزونترى مى‌بخشد.

بعلاوه، وقتى حافظ در تصوير اين مكاشفه خويش خاطرنشان مى‌كند كه در گيرودار اين گل‌كارى و قالب گيرى شتاب‌كارانه، ساكنان حرم ستر و عفاف ملكوت هم، با انسان راه‌نشين خاكى، باده مستانه زدند كسى كه با آنچه در قرآن راجع به «علّم الأسماء» هست آشنايى دارد به آسانى درك مى‌كند كه شاعر در عين- حال اشارت دارد به اينكه معرفت ملائكه هم معرفت مع‌الواسطه است و به پاى معرفت انسان كه تلقين و تعليم حق است نمى‌رسد و در واقع آنچه در جام او هست از پيمانه وجود آدم نشأت مى‌يابد [١٥]. اما اگر شاعر از اين پيمانه‌گيران قالب آدمى كه خودشان در عين حال مثل فرهاد افسانه‌ها در برابر دست ساخت خويش سر به سجده مى‌نهند به عنوان «ساكنان حرم ستر و عفاف ملكوت» ياد مى‌كند نه فقط براى آن است كه نشان دهد ستر و عفاف آنها مثل ستر و عفاف زنان حرم‌سراهاى شرقى فقط ناشى از حرم نشينى اجباريشان است بلكه نيز از آن روست كه شاعر با نوعى شيطنت زيركانه هميشه دوست دارد تمام كسانى را كه لاف زهد و تقوى مى‌زنند بدنام كند و تا حدى منسوب بدارد به مستى و بى‌باكى. مع‌هذا