پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٢٢٤ - امام سجاد عليه السلام در گستره فقه و احكام شرعى

امام سجاد عليه السّلام در گستره فقه و احكام شرعى‌

حلقه درسى كه امام عليه السّلام تأسيس فرمودند حلقه‌اى انباشته از انواع معرفت اسلامى بود و امام عليه السّلام از علوم خود و پدران پاكش بر دانشجويان افاضه نموده به نخبگان آن فقه و استنباط احكام شرعى را مى‌آموخت، تعداد زيادى از فقيهان مسلمان از اين حلقه درس فارغ التحصيل شده‌اند.

امام عليه السّلام از اين راه توانست بخش عمده‌اى از قرّاء و حاملان كتاب و سنّت را به خود جذب كند تا آنجا كه سعيد بن المسيّب گفته است: تا على بن الحسين عليه السّلام از مكه خارج نمى‌شد، قرّاء از آن شهر خارج نمى‌شدند و هنگامى كه ما با او از شهر خارج شديم هزار سوار او را همراهى مى‌كرد.

مفهوم فعلى علم فقه علم به احكام مكلفان در پرتو منابع شرعى است و امام سجاد عليه السّلام در زمان خود تنها مرجع براى ارائه تفاصيل احكام شرعى، آموختن روش استنباط آن از منابع اسلامى به ديگران و آن حضرت يگانه مربى فقيهان مدينه و حوزه درس آن حضرت سرآغازى براى تأسيس مدارس فقهى ديگرى بود كه بعدها تشكيل شد.

زهرى درباره امام سجاد چنين مى‌گويد: كسى را از خاندان هاشم برتر و فقيه‌تر از زين العابدين نديده‌ام‌[١]. و شافعى او را فقيه‌ترين اهل مدينه دانسته است.

مورّخان روايت كرده‌اند كه زهرى به فضل و فقاهت امام علىّ ابن الحسين عليهما السّلام اعتراف داشته و امام سجاد عليه السّلام از جمله كسانى بوده كه زهرى در

[١] . به شرح حال امام زين العابدين عليه السّلام از تاريخ دمشق، تحقيق محمد باقر محمودى ٢٧ رجوع كنيد.