پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٩٧ - تفرقه در خاندان اموى

تفرقه در خاندان اموى‌

يزيد در ربيع الاول سال (٦٤ ه) در سن سى و هشت سالگى در منطقه‌اى به نام حوارين مرد، كارنامه حكومت سه و اندى ساله‌اش كه به چندين لكه ننگ‌آلوده بود بسته شد، جناياتى چون كشتن فرزندزاده رسول خدا، اسير كردن اهل بيت عليهم السّلام وحى و زنان خاندان رسالت و از سويى قتل‌عام مدينه و خراب كردن كعبه شريف.

پس از مرگ يزيد اهل شام با پسرش معاوية بن يزيد بيعت كردند ولى حكومت او چندان به طول نينجاميد و او پس از چهل روز كناره‌گيرى خود را از حكومت اعلام كرد و پس از چندى نيز در شرايط سختى از دنيا رفت.

پس از مرگ وى فرمانروايى بنى اميّه به دو دسته تقسيم شد، گروهى طرفدار فرمانروايى مروان بن حكم بودند كه اين گروه متشكل از قبايل يمنى به سركردگى حسان كلبى بود كه آنان را كلبى‌ها نيز مى‌نامند و در برابر آنان، قيسى‌ها به رهبرى ضحاك بن قيس فهرى بودند كه طرفدار خلافت ابن زبير بودند.

از ابتداى خلافت كوتاه يزيد كلبيان به تدريج اهرم‌هاى قدرت را در دست گرفتند و فشارهاى شديدى را به قيسيان وارد آوردند، اين امر به حدى ضحاك بن قيس را تحت تأثير قرار داد كه پس از مرگ يزيد با ابن زبير (كه از عرب عدنانى بود) بيعت كرد، در نهايت كلبيان و قيسيان در محلى به نام (مرج راهط) در شرق دمشق با هم به جنگ پرداختند كه اين جنگ به پيروزى كلبيان و خلافت مروان بن حكم منجر شد و پس از آن شام نسبتا آرام گرفت.