علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٢٣ - جامعنويسان پيش از كليني

در طبرستان كوشيده است.[١٦٢] وي صاحب آثار فراواني بوده كه كتاب البيان و الحجة في الإمامة از جمله آنهاست؛[١٦٣] امّا وصف روشني از محتواي آنها در دست نيست.

٢٤. المحاسن، احمد بن محمّد بن خالد برقي (م ٢٧٤ ق)، از اصحاب امام جواد و امام هادي٨.[١٦٤] خاندان او كوفي هستند.[١٦٥] جدّ بزرگ او محمّد بن علي، از ياران زيد بن علي بن الحسين٧ بود كه در قيام زيد در برابر حكومت ظلم و ستم بني اميه شركت كرد و در زندان يوسف بن عمر، به شهادت رسيد. در آن هنگام، خالد به همراه پدرش به قم مهاجرت كردند و در روستايي به نام بَرقه[١٦٦] ساكن شدند و به همين سبب، به بَرقي معروف شدند.[١٦٧]

بسياري از بزرگان و رجال‌شناسان شيعه، او را مورد اطمينان و ثقه دانسته‌اند؛[١٦٨] امّا از آن رو كه از افراد ضعيف، روايت نقل مي‌كرد و به احاديث مرسل، اعتماد مي‌نمود، با مذمّت و طعن قمي‌ها رو به رو شد. علاوه بر اين، اتهام به غلو و نقل روايات غلوآميز، عامل ديگري بود كه سبب مذمت وي گرديد.[١٦٩] از اين رو، احمد بن محمّد بن عيسي ـ كه در آن زمان، رئيس محدّثان قم بود ـ او را تبعيد كرد؛ ولي پس از مدتي، او را به قم فرا خواند و حتّي در مراسم تشييع جنازه او، با سر و پاي برهنه شركت كرد تا اهانتي را كه به او روا داشته بود، جبران كند.[١٧٠]

برقي از حدود دويست تن، روايت نقل مي‌كند. برخي از آنان عبارت‌اند از: احمد بن محمّد بن ابي نصر بزنطي، حسن بن محبوب، حسن بن علي بن فضال. همچنين بزرگاني همچون محمّد بن الحسن الصفّار، عبدالله‌ بن جعفر الحميري، علي بن محمّد ماجيلويه از او روايت شنيده‌اند.[١٧١]

برقي در حدود صد كتاب نوشته است كه متأسفانه تنها كتاب المحاسن او باقي مانده است.[١٧٢] اين كتاب، تنها مجموعه‌اي روايي نيست، بلكه دايرةالمعارفي از علوم مختلف است كه در برگيرنده صد كتاب در موضوعات مختلف: فقه، احكام، آداب، علل شرايع و... است. از اين كتاب، آنچه امروز در دست ماست، تنها يازده كتاب است كه در دو جلد، به چاپ رسيده است.[١٧٣]


[١٦٢]. الذريعة، ج٥، ص٣٠.

[١٦٣]. الفهرست، ابن نديم، ص٢٤٤.

[١٦٤]. رجال البرقي، ص٥٧ و ٥٩.

[١٦٥]. رجال النجاشي، ص٧٦.

[١٦٦]. برقه يا برقه‌رود، از روستاهاي قم و از نواحي جبل است (معجم البلدان، ج١، ص٣٨٩).

[١٦٧]. رجال النجاشي، ص٧٦؛ الفهرست، طوسي، ص٦٢.

[١٦٨]. رجال النجاشي، ص٧٦؛ الفهرست، طوسي، ص٦٢؛ خلاصة الأقوال، ص٦٣؛ رجال ابن داوود، ص٤٣؛ رجال ابن غضائري، ص٣٩.

[١٦٩]. مكتب حديثي قم، ص٣٧٦.

[١٧٠]. خلاصة الأقوال، ص٦٣.

[١٧١]. معجم رجال الحديث، ج٢، ص٣٨.

[١٧٢]. رجال النجاشي، ص٧٦.

[١٧٣]. اين كتاب، يك بار در دو جلد، به كوشش دار الكتب الإسلاميه قم، ١٣٧١ش، منتشر شده است و بار ديگر، به همّت مجمع جهاني اهل بيت، تحقيق و در دو جلد به چاپ رسيده است.