علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٢١ - جامعنويسان پيش از كليني

به گفتۀ منابع، وي پس از درگذشت امام كاظم٧ نخست در شمار قايلان به وقف قرار داشت؛ امّا در پي مكاتبه‌اي با امام رضا٧ به امامت آن حضرت ايمان آورد.[١٣٦] رجاليان اماميه، بر اعتبار بزنطي تأكيد كرده و او را در شمار اصحاب اجماع آورده‌اند.[١٣٧]

شيخ طوسي، او را توثيق كرده،[١٣٨] و نجاشي، او را نزد امام رضا و امام جواد٨، «عظيم المنزلة» دانسته است.[١٣٩]

الجامع ـ كه در صدر آثار بزنطي قرار دارد ـ در بردارندۀ مجموعه‌اي از معارف اسلامي، بويژه فقه است كه تا روزگار محقّق حلّي، در دست بوده است، به طوري كه وي در كتاب المعتبر از آن نقل مي‌كرده است.[١٤٠]كتاب المسائل[١٤١] و كتاب النوادر ـ كه از يحيي بن زكريا بن شيبان نقل گرديده ـ آثار ديگري است كه وي به رشته تحرير در آورده است.[١٤٢]

١٩. الجامع في الحديث، موسي بن القاسم بن معاويةبن وهب البجلي (م. اوايل قرن سوم)، از اصحاب امام رضا٧.[١٤٣] رجال‌شناسان، او را با الفاظي نظير «ثقة ثقة»، «جليل»، «واضح الحديث» و «حسن الطريقة» ستوده[١٤٤] و در مقام تشبيه، كتاب او را با «كتب ثلاثون» حسين بن سعيد همانند دانسته‌اند.[١٤٥] مجموعه مصنّفات او عبارت است از: كتاب الوضوء، كتاب الصلاة، كتاب الزكاة، كتاب الصيام، كتاب الحج، كتاب النكاح، كتاب الطلاق، كتاب الحدود، كتاب الديات، كتاب الشهادات، كتاب الأيمان و النذور، كتاب أخلاق المؤمن، كتاب الجامع، و كتاب الأدب. افزون بر اين كتب ـ كه بيشترينۀ آنها در ابواب فقه نگاشته شده ـ كتاب مسائل الرجال ـ كه درباره هيجده تن از راويان است ـ از ديگر آثار اوست.[١٤٦]

٢٠. جامع الفقه، منذر بن محمّد بن منذر بن سعيد بن ابي الجهم قابوسي. وي از راويان موثّق[١٤٧] امام جواد٧[١٤٨] و از مشهورترين افراد خاندان بزرگ شيعي «ابي الجهم» بوده كه در سده دوم هجري در كوفه مي‌زيسته است.[١٤٩] افزون بر جامع ياد شده، او تأليفاتي در تاريخ داشته است كه عبارت‌اند از: وفود العرب


[١٣٦]. همان، ص١٨.

[١٣٧]. اختيار معرفة الرجال، ج٢، ص٨٣٠.

[١٣٨]. رجال الطوسي، ص٣٣٢.

[١٣٩]. رجال النجاشي، ص٧٥.

[١٤٠]. ر.ك: المعتبر، ج١، ص٨٨، ١٤٦، ١٨٧، ٣١٧ و ٣٥٧؛ ج٢، ص٢٢١، ٢٣٦ و ٢٦٣.

[١٤١]. الفهرست، ابن نديم، ص٢٧٦.

[١٤٢]. معجم رجال الحديث، ج٣، ص١٩.

[١٤٣]. رجال الطوسي، ص٣٧٨.

[١٤٤]. رجال النجاشي، ص٤٠٥.

[١٤٥]. الفهرست، طوسي، ص٢٤٣.

[١٤٦]. رجال النجاشي، ص٤٠٥.

[١٤٧]. همان، ص٤١٨؛ اختيار معرفة الرجال، ج٢، ص٨٣٧.

[١٤٨]. رجال الطوسي، ص٣٧٨.

[١٤٩]. براي آگاهي بيشتر درباره آل أبي الجهم، ر.ك: دايرة المعارف بزرگ اسلامي، مدخل «آل أبي الجهم»؛ الفوائد الرجالية، ج١، ص٢٧٢ ـ ٢٧٦.