علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٤١ - کتاب حلبی منبعی مکتوب در تألیف الکافی
١٨. علي بن ابراهيم > أبيه > ابن ابي عمير > حماد > الحلبي > ابي العباس[٢٩٣] (١).[٢٩٤]
١٩. علي بن ابراهيم > أبيه > ابن ابي عمير > حماد > الحلبي بن ابي شعبه[٢٩٥] قال: أخبرني ابن ابي ايوب (١).[٢٩٦]
٢٠. علي بن ابراهيم > أبيه > ابن ابي عمير > حماد > الحلبي و ابن سنان[٢٩٧] (١).[٢٩٨]
٢١. علي بن ابراهيم > أبيه > ابن ابي عمير > حماد > الحلبي و عبد الله بن سنان (١).[٢٩٩]
٢٢. علي > أبيه > ابن ابي عمير > حماد > الحلبي و عبد الله بن سنان (١).[٣٠٠]
٢٣. علي بن إبراهيم > أبيه > ابن ابي عمير > حماد > الحلبي >[٣٠١] عبد الله بن المغيره > عبد الله بن سنان (١).[٣٠٢]
[٢٩٣]. مراد از ابي العباس، فضل بن عبد الملك البقباق است. ر.ك: رجال الکشی، ص٣٣٦ (که مضمون همین روایت را با سندی دیگر از ابو العباس فضل البقباق نقل کرده است) و ٣٨٣ (که همین روایت با اختلاف تکرار شده است).
[٢٩٤]. الكافي، ج٧، ص٣٧٠.
[٢٩٥]. متن روايت در الكافي چنین است: «أن ابا عبد الله٧ كان يأكل متربعاً، قال: و رأيت ابا عبد الله٧ يأكل متكئاً، قال: و قال: ما أكل رسول الله٦ و هو متكئ قط». متن و سند این روایت در نقل دیگران از الکافی، با متن چاپی و نیز با همدیگر اختلاف دارد. در تهذيب الأحكام (ج٩، ص٩٣، ح١٣٦) آمده است: «عن الحلبي، عن ابن ابي شعبة قال: أخبرني أبي أنه رأى أبا عبدالله٧ متربعاً، قال: و رأيت....»؛ و در وسائل الشيعة (ج٢٤، ص٢٤٩، ح٣٠٤٦٣) آمده است: «عن الحلبي بن علي بن أبي شعبة أنه رأى أبا عبد الله٧ متربعاً قال: و رأيت....». اين دو نقل، احتمال تصحيف در عبارت ابن ابي ايوب را به شدت تقويت مىكند. چه بسا حلبي این واقعه را از جدش نقل میکند؛ يعني «الحلبي عن ابي شعبه» صحيح باشد. از سوى ديگر، در الفقيه (ج٣، ص٣٥٤، ح ٤٢٤٩) آمده است: «روي عن عمر بن أبي شعبة قال: رأيت أبا عبد الله٧ يأكل متكئاً ثم ذكر رسول الله٦ فقال ما أكل متكئا حتى مات. و روي عن حماد بن عثمان، عن عمر بن أبي شعبة، عن أبي شعبة أنه رأى أبا عبد الله٧ يأكل متربعاً» (نیز، ر.ك: مكارم الأخلاق، ص١٤٦، با عباراتی مشابه عبارت الفقیه). هرچند حماد بن عثمان در مشيخة الفقيه به عنوان طريق به عمر بن ابی شعبة نقل شده، اما راوى از او جعفر بن بشير است و آن طريق كاملاً با طريق مورد بحث متفاوت است. كلينى دو بار در الکافی (ج،٣ ص٣٢٩؛ ج٧، ص٣٤) از عمر بن ابی شعبة روایت نقل میکند که در هر دو مورد به طريق ابن فضال از احمد بن عمر (فرزند عمر بن ابی شعبة) است و ابن ابي عمير در آن نیست. مجموعه اين قراين نشان مىدهد كه احتمال آنكه عبيد الله و عمر اين روایت را از أبی شعبة نقل نموده باشند و كلينى از عبيد الله و صدوق از عمر آن را روایت کرده باشند، بيش از این است که راوى هر دو روايت را يك تن بدانیم. البته احتمال نقل ماجرایی از أبی شعبه در باره امام صادق٧ با توجه به طبقهاش بسیار ضعیف به نظر میرسد. در المحاسن (ج٢، ص٤٥٨، ح٣٩٥) روایتی مشابه این روایت با این سند آمده است: «عنه [احمد بن محمد بن خالد البرقي]، عن ابن ابي عمير، عن حماد بن عثمان، عن عمر بن ابي سعيد قال: أخبرني أبي أنه رأى ابا عبد الله٧ ...». اگر مراد از أبي سعيد در این سند، ابن أبي شعبة باشد و يا أبي سعيد تصحيف ابن ابي شعبة باشد، احتمال وجود روايت عمر بن ابی شعبة در كتب إبن أبي عمير تقويت میشود و بدین ترتیب، روایت مذکور از كتاب حلبي نخواهد بود.
[٢٩٦]. الكافي، ج٦، ص٢٧٢.
[٢٩٧]. مراد از ابن سنان، عبد الله بن سنان است. تحويل در سند بدين صورت است: [١] علي بن ابراهيم، عن أبيه، عن ابن ابي عمير، عن حماد، عن الحلبي، [٢] علي بن ابراهيم، عن أبيه، عن ابن ابي عمير، عن ابن سنان. طريق دوم نيز از طرق مشهور الكافي است.
[٢٩٨]. الكافي، ج٦، ص١٧٨.
[٢٩٩]. همان، ج٧، ص١٥١.
[٣٠٠]. همان، ج٥، ص٤٤٥.
[٣٠١]. يكى از طرق مشهور الكافي، طريق علي بن ابراهيم، عن أبيه، عن عبد الله بن المغيرة، عن عبد الله بن سنان است كه نزدیک سی بار در الكافي تكرار شده است. از این رو، باید عبارت ابن ابي عمير و عبد الله بن المغيرة را به جای ابن ابي عمير عن عبدالله بن المغيرة صحيح دانست. البته كليني در ده مورد ديگر و به طرق مختلف، روایاتی با سند عن ابن ابي عمير عن عبد الله بن المغيرة نقل کرده است.
[٣٠٢]. الكافي، ج٤، ص١٢٠.