کتب الخلیل بن هاشم إلی ذی الریاستین و هو والی نیسابور أنّ رجلاً من المجوس مات و أوصی للفقراء بشیء من ماله فأخذه قاضی نیسابور فجعله فی فقراء المسلمین [...].[٧٧٢]

١١. عدم تشبه به مجوس

إذا قسمت فی الصلاة [...] و لا تبعث فیها بیدك فإنّما یفعل ذلك المجوس.[٧٧٣]

١٢. اهل بیوتات

عن أبی عبدالله٧ قال: والله لایحبّنا من العرب و العجم إلّا أهل البیوتات و الشرف و المعدن [...].[٧٧٤]

١٣. نرجس

سمعت أبا عبدالله ینهی عن النرجس. فقلت: جعلت فداك لم ذلك؟ فقال لأنّه ریحانة الأعاجم.[٧٧٥]

نتيجه

آنچه در این مختصر بیان شد، گزارشی بود از برخی دستاوردهای کنکاش در یک کتاب کلاسیک روایی مانند الکافی، برای استخراج شواهدی که در پژوهش‌های مربوط به دین و فرهنگ ایرانی قابل استفاده‌اند. بی‌گمان، همراه کردن این شواهد با گزارش‌های تاریخی و آگاهی‌هایی که از سایر منابع به دست می‌آید، به علاوه، ارزیابی دقیق اسناد «حدیث»، عرصه نوینی در پژوهش‌های ایران‌شناسی را به ارمغان خواهد آورد.

کتابنامه

ـ از ایران زرتشتی تا اسلام، شائول شاکد، ترجمه: مرتضی ثاقب‌فر، تهران: ققنوس، ١٣٨١ش.

ـ تاریخ و فرهنگ ایران در دوران انتقال از عصر ساسانی به عصر اسلامی، محمد محمدی ملایری، تهران: انتشارات توس، ١٣٧٩ش.

ـ چالش میان زبان فارسی و عربی در سده‌های نخست، آذرتاش آذرنوش، تهران: نشر نی، ١٣٨٥ش.

[٧٧٢]. (ج٧، ص١٦)

[٧٧٣]. (ج٣، ص٢٩٩. همچنین: قال لا تقطعوا الخبز بالسكین و لكن اكسروه بالید و خالفوا العجم.» (ج٦، ص٣٠٤))

[٧٧٤]. (ج٨، ص٣١٦)

[٧٧٥]. (ج٤، صص١١٢)