علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٣٧ - کتاب حلبی منبعی مکتوب در تألیف الکافی
شیخ طوسی، در الفهرست خود، سه طریق برای روایت کتاب حلبی یاد میکند؛ بدین ترتیب:
[١] أخبرنا به الشيخ المفيد;، عن أبي جعفر ابن بابويه، عن أبيه، و محمد بن الحسن جميعاً، عن سعد بن عبد الله، و عبد الله بن جعفر الحميري، عن أحمد و عبد الله ابني محمد بن عيسى الأشعري، عن محمد بن أبي عمير، عن حماد بن عثمان، عن الحلبي.
[٢] و أخبرنا به ابن أبي جيد، عن ابن الوليد، عن الصفار، عن أحمد بن محمد، عن ابن أبي عمير، عن حماد، عن الحلبي.
[٣] و أخبرنا به جماعة، عن التلعكبري، عن أبي عيسى عبيد الله بن محمد بن الفضل بن هلال الطائي، قال: حدثنا أحمد بن علي بن النعمان، قال: حدثنا السندي بن محمد البزاز، قال: حدثنا حماد بن عثمان ذو الناب عنه.[٢٦٠]
ابوغالب زراری در رسالة خویش، طریق روایت خود به کتاب عبيد الله بن علي حلبی را چنین یاد میکند:
حدثني به جدي أبو طاهر محمد بن سليمان، عن علي بن الحسن بن فضال، عن محمد بن عبد الله بن زرارة، عن ابن أبي عمير، عن حماد، عن الحلبي.[٢٦١]
صدوق در معاني الأخبار، به نکتة جالبی دربارۀ احتمال تصرفی اندک از سوی یکی از راویان اصلی کتاب حلبی در متن آن اشاره میکند. او میگوید:
قال مصنف هذا الكتاب: سمعت شيخنا محمد بن الحسن بن أحمد بن الوليدL يقول: سمعت محمد بن الحسن الصفار، يقول: كل ما كان في كتاب الحلبي، و في حديث آخر، فذلك قول محمد بن أبي عمير;.[٢٦٢]
ج. کتاب محمد بن علی حلبي و راوی آن
محمد بن علی حلبي (برادر عبید الله) نیز از محدثان متقدم شیعی است که صاحب کتابی نیز بوده است. نجاشي کتاب او را مبوّب و در حلال و حرام معرفي کرده است. وي طريق خود به کتاب محمد بن علي حلبي را اين گونه بيان ميکند:
[٢٦٠]. الفهرست، ص٣٠٥ـ ٣٠٦.
[٢٦١]. رسالة ابيغالب، ص١٥٧، ١٦٢. همچنین در سندی در رجال الطوسی، ص٤٥٢، فاطمه بنت هارون بن موسى بن الفرات (از مشایخ تلعکبری)، از طریق جدش موسی بن فرات و او از محمد بن أبي عمير،كتاب عبيد الله بن علي الحلبي را از حلبی روایت میکرد. با توجه به سلسله اسنادی که از ابوغالب زراری، نجاشی، شیخ طوسی یاد کردیم، پیداست که نام حماد بن عثمان در میان ابن ابی عمیر و حلبی میباید به این سند افزوده شود.
[٢٦٢]. معاني الأخبار، ص١٥٠، ح٣.