علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٢٨ - روش ملا صالح مازندرانی در شرح احادیث الکافی

بتوان نتیجه گرفت که گویا حشر و نشر با مجوس به صورت خاص، چندان مایه دغدغه اهل سنت نبوده است؛ آن‌گاه، احتمالاً می‌توان به روابط میان ائمه اطهار: با ایرانیان، از منظری تازه نگریست.

عقاید مجوس

در «کافی» اشاراتی به برخی معتقدات مجوس وجود دارد که در جای خود، از حیث چگونگی انعکاس آن باورها در میان جامعه اسلامی، اهمیت دارد.

١. کتاب و پیامبر

إنّ المجوس كان لهم نبی فقتلوه وكتاب أحرقوه ، اتاهم نبیهم بكتابهم فی اثنی عشر ألف جلد ثور.[٧٥٥]

٢. ازدواج محارم

و إنّهم یقولون : نكاح كنكاح ولد آدم و إنّهم یحاجّونا بذلك فقال: أما انتم فلا یحاجّونكم به لما أدرك هبةالله قال: آدم یا ربّ زوّج هبة الله فأهبط الله عزوجل له حوراء فولدت له أربعة غلمة ثم رفعها الله فلما أدرك ولد هبة الله قال: یا ربّ زوّج ولد هبة الله فأوحی الله عز وجل إلیه أن یخطب إلی رجل من الجن وكان مسلماً أربع بنات له علی ولد هبةالله فزوّجهن فما كان من جمال وحلم فمن قبل الحوراء والنبوة وما كان من سفه أو حدة فمن الجن.[٧٥٦]

دو روایت فوق، از این حیث اهمیت دارد که احتمالاً متضمن عقاید ابراز شده توسط خود زرتشتیان به مسلمانان است: روایت اول، با آنچه در منابع زرتشتی و تاریخی راجع به کشته شدن زرتشت و کتابت اوستا آمده قابل مقایسه است؛ و روایت دوم، متضمن استدلالی است که احتمالاً زرتشتیان در دفاع از ازدواج محارم بیان می‌کرده‌اند. از همین رو، بررسی صحت این دو روایت به همان سیاقی که در پاورقی شماره ٢ مورد اشاره قرار گرفت، ارزش‌مند تواند بود.

مجوس و سایر اهل ذمه

برخی از احادیث الکافی به صورت مستقیم یا غیرمستقیم، نمایان‌گر جایگاه برابر مجوس با یهودیان و مسیحیان در چشم‌انداز مسلمانان است. با این وصف، مضمون برخی روایات به گونه‌ای است که مجوس را به معنای واقعی کلمه و همچون یهودیان و مسیحیانْ اهل کتاب نمی‌داند بلکه آنان را ملحق به اهل کتاب می‌شمارد. بر همین منوال، برخی احادیث الکافی شامل نشانه‌هایی مبنی بر رتبه نازل‌تر مجوس به نسبت سایر اهل کتاب است. اهمیت این دسته از احادیث در شیوه سلوک جامعه اسلامی با مجوس و نیز درک فرآیند انتقال از ایران زرتشتی به اسلام است:


[٧٥٥]. (ج٣، ص٥٦٧)

[٧٥٦]. (ج٥، ص٥٦٩)