علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٧ - جامعنويسان پيش از كليني

صفوان بن يحيي در طبقه سوم اصحاب اجماع ـ كه راويان امام هفتم و امام هشتم٨ هستند ـ قرار دارد.[١٠٤] وي از چهل تن از اصحاب امام صادق٧ روايت نموده است.[١٠٥]

شرح حال‌نگاران، او را همانند حسين بن سعيد، صاحب تصانيف بسيار مي‌دانند و شماره آثار او را سي كتاب برشمرده‌اند. از مجموع كتبي كه تا زمان نجاشي در دسترس بوده، فصول ذيل شناخته شده است: كتاب الوضوء، كتاب الصلاة، كتاب الصوم، كتاب الحج، كتاب الزكاة، كتاب النكاح، كتاب الطلاق، كتاب الفرائض، كتاب الوصايا، كتاب الشري و البيع، كتاب العتق و التدبير، كتاب البشارات و النوادر.[١٠٦]

١٤. نوادر، ابو احمد محمّد بن ابي عمير زياد بن عيسي (م ٢١٧ ق)، از موالي مهلب بن ابي صفرة.[١٠٧] او از موثّق‌ترين افراد مورد اعتماد شيعه و اهل سنّت[١٠٨] و از اصحاب اجماع[١٠٩] به شمار مي‌رفته است. وي امام كاظم٧ را درك نموده و با امام رضا و امام جواد٨ مصاحبت داشته است.[١١٠] با توجّه به خفقان حاكم بر جامعه و موقعيت او در بين طايفه اماميه، او را مورد اهانت و حبس قرار دادند و اموالش را ـ كه تا حدود پانصد هزار درهم بود ـ به تاراج بردند.[١١١]

ابن ابي عمير، نزد جمع بسياري از اصحاب امام صادق، امام كاظم و امام رضا: به استماع و ضبط روايت پرداخت. برخي از بزرگان، تعداد كساني را كه او از آنان روايت نقل كرده است، تا ٤١٠ نفر
ذكر كرده‌اند.[١١٢]

اگرچه مشايخ او هم از علماي شيعه و هم از علماي اهل سنّت بوده‌اند، امّا فضل بن شاذان از پدر خود نقل مي‌نمايد كه به ابن ابي عمير گفتم: تو مشايخ و بزرگان اهل سنّت را ديده‌اي؛ امّا چگونه از آنان حديثي نشنيده‌اي؟ گفت: از آنان حديث شنيده‌ام، امّا چون مي‌بينم كه بسياري از شيعيان، علوم خاصّه و عامّه را شنيده و آنان را با هم آميخته‌اند و حديث يكي را به ديگري نسبت مي‌دهند، من نخواستم چنين اشتباهي بكنم؛ بنا بر اين، از احاديث اهل سنّت، صرف نظر كردم و به احاديث اهل بيت:
اكتفا نمودم.[١١٣]

علاقه و اهتمام وي به روايات امامان: به حدّي بود كه كتاب‌هاي روايي بسياري را تدوين كرد؛ به طوري كه تعداد آنها را ٩٤ كتاب ذكر كرده‌اند.[١١٤] پاره‌اي از آن كتاب‌ها در كتب نجاشي و شيخ طوسي،


[١٠٤]. همان، ص٨٣٠.

[١٠٥]. الفهرست، طوسي، ص١٤٥.

[١٠٦]. رجال النجاشي، ص١٩٨؛ الفهرست، ابن نديم، ص٢٧٨.

[١٠٧]. رجال النجاشي، ص٣٢٦.

[١٠٨]. همان.

[١٠٩]. اختيار معرفة الرجال، ج٢، ص٨٣٠.

[١١٠]. الفهرست، طوسي، ص٢١٨.

[١١١]. اختيار معرفة الرجال، ج٢، ص٨٥٦.

[١١٢]. كليات في علم الرجال، ص٢١٦.

[١١٣]. اختيار معرفة الرجال، ج٢، ص٨٥٥.

[١١٤]. رجال النجاشي، ص٣٢٧.