فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٨٣ - اهليت جنين و اداره اموال او عاتكه قاسم زاده
سوئيس(ماده ٣١) قابليت بقاى پس از تولد را شرط دارا شدن شخصيت حقوقى براى طفل قرار نداده است و طفلى كه زنده متولد شود، اگر چه ناقص الخلقه و يا نارس باشد و نتواند ادامه حيات بدهد و پس از تولد بميرد، كشف مىشود كه از زمان انعقاد نطفه داراى شخصيت حقوقى بوده است. در قانون مدنى اسپانيا ماده ٣٠ براى اهليت تمتع حمل شرط نموده كه طفل بايد به صورت انسانى باشد و ٢٤ ساعت تمام خارج از رحم زنده بماند. (امامى، ج٤،ص١٥٢؛ صفايى، ص٤٣).
بر اساس آنچه گذشت، به نظر مىرسد بر خلاف آنچه برخى از نويسندگان بيان داشتهاند (٦) (ر.ك: آقايىنيا، ص٢٦و٢٥؛ زراعت، ص٥٤)، در صورتى كه جنين قبل از موعد طبيعى آن يعنى نُه ماهگى، اما بعد از انقضاى حداقل مدت حمل (شش ماه)، به دنيا بيايد و امكان ادامه حيات به صورت طبيعى را نداشته باشد بلكه نياز داشته باشد مدتى در دستگاه (٧) نگاهدارى شود، داراى اهليت تمتع خواهد بود؛ چون شرط اهليت تمتع جنين در فقه اماميه و حقوق ايران فقط زنده متولد شدن جنين است. بنابراين بر نوزادى كه در دستگاه در حال ادامه حيات است، جنين اطلاق نمىشود. البته در حقوق جزا بنا بر تفسير به نفع متهم، بهتر است كه نوزاد داخل دستگاه را همچنان جنين بدانيم تا بدين وسيله در صورت قتل نوزاد داخل دستگاه، جرم قتل انسان تلقى نشود، بلكه جرم سقط جنين كه مجازات آن بسيار خفيفتر است، تحقق يابد. اما از فقه اماميه و حقوق ايران اين مطلب به دست نمىآيد و به نظر مىرسد كه عرف نيز ديگر اين نوزاد را جنين نمىداند.
(٦) اين نظر به اين صورت بيان شده است كه چون نوزاد به دور از شرايط طبيعى در دستگاه حمايتى كه داراىشرايط مشابه شرايط مادر است، نگهدارى مىشود، وجود او در داخل دستگاه، به مثابه ادامه وجود آن در داخل رحم مادر است. بنابراين ديگر اطلاق انسان بر او صحيح نيست، بلكه جنين محسوب مىشود.
(٧) منظور از دستگاه، دستگاه انكوباتور است. يك انكوباتور تعداد معمولاً براى ثابت نگه داشتن دماى ٣٧ درجه سانتى گراد دورن بدن نوزاد به كار مىرود. همچنين اكثر انكوباتورها، هو را مربوط كرده و مىتوانند مقدارى اكسيژن به آن اضافه كنند.