فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٢٩ - ماهيت حضانت و تعيين صاحبان آن (٢) رسول مزروعى

تفسير اين آيه آورده است:

«معناى آن اين است كه در مدت شير دادن، اطعام و پوشاندن مادر فرزند، اگر مطلقه باشد، بر پدر واجب است و ضحاك و ثورى و اكثر مفسران به آن قائلند». (٧)

ظاهراً آيه مزبور و حكم آن به مورد طلاق اختصاص ندارد و شامل زندگى مشترك نيز مى‌شود و ظاهرا اين تأمين به سبب واجب النفقه بودن زن به جهت همسرى نيست، بلكه به سبب مرضعه بودن مادر است و از اين رو، بعيد نيست كه گفته شود مطابق اين آيه، حتى اگر زن در اين ايام تمكين نيز نداشته باشد و از جهت همسرى واجب النفقه نباشد، ليكن به جهت ارضاع همچنان واجب النفقه خواهد بود.

نكته سوم: ظاهرا در «لا تضارّ والدة بولدها» سه احتمال وجود دارد:

احتمال اول آنكه در اين آيه از اضرار و ضرر رسانيدن (هر كسى از جمله شوهر)، به مادر كودك نهى شده باشد، حتى اگر اين ضرر و يا اضرار به انگيزه رعايت حال كودك بوده باشد. اين احتمال بنابر مجهول بودن تضارّ است.

احتمال دوم آنكه در اين آيه مادر از اضرار و ضرر رسانيدن به هركسى از جمله شوهر، به انگيزه رعايت حال كودكش نهى شده باشد. اين احتمال بنابر معلوم بودن تضارّ است.

احتمال سوم اينكه مادر از ضرر رسانيدن به كودكش نهى شده باشد و اين احتمال بنابر زايد بودن «باء» خواهد بود و در واقع آيه شريفه چنين مى‌شود: «لاتضارّ والدة ولدها» و يا بنابر اينكه «تضارّ» به معنى «تضرّ» بوده باشد: «أى لا تضرّ والدة بولدها». اين احتمال را زمخشرى در تفسير كشاف (٨) مطرح كرده و آن را جايز دانسته است.