فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٠٧ - سه مسئله پيرامون شهادت آیة الله رضا استادى
اخير آن: «عدالة فيهما» در تهذيب نيامده. (٥٦)
دو اشكال در دلالت اين روايات به نظر مىرسد:
اشكال اول: ظاهر اين دو روايت، پذيرفته شدن شهادت عادل واحد است و اين خلاف اجماع است. صاحب رياض مىگويد:
ظاهر اين دو روايت متروك است، به جهت مشتمل بودن آن بر قبول شهادت يك مرد (شاهد فرع) بر شهادت يك مرد (شاهد اصل)، و اين مخالف اجماع فتاوا و نصوص است. (٥٧)
محقق قمى در جامع الشتات در پاسخ اين اشكال گفته: «اين اشكال و توهّم، ضعيف است ؛ چون اين دو حديث منافاتى با شرط بودن تعدد در قبول شهادت ندارد». (٥٨)
صاحب جواهر نيز مىگويد:
مناقشه در اين دو روايت به اين كه ظاهر اين دو روايت اكتفا به يك شاهد است در شاهد فرع، بى اساس است ؛ زيرا قطعاً مراد از واژه «رجل»، جنس است. علاوه بر آنكه آنچه دراين دو روايت مورد نظر است، مطلب ديگرى است [در مقام بيان اكتفا به يك شاهد نيست، بلكه صرفاً در مقام بيان تعارض شاهد فرع با شاهد اصل است] و شاهد واحد در اين دو روايت، منافاتى با غير آن [شاهد ديگر[ ندارد. (٥٩)
شهيد اول نيز در غاية المراد مىگويد: «ذكر يك شاهد در روايت، منافاتى با غير آن (وجود شاهد ديگر) ندارد». (٦٠)
(٥٦) تهذيب الأحكام، ج٦، ص ٢٥٦؛ وسائل الشيعه، ج٢٧، ص ٤٠٥.
(٥٧) رياض المسائل، ج١٥، ص ٤١٦.
(٥٨) جامع الشتات، ص ٨ از باب قضاء، چاپ سنگى.
(٥٩) جواهر الكلام، ج٤١، ص ٢٠٤.
(٦٠) غاية المراد، ج٤، ص ١٦٦.