بني الاسلام على خمسة أشياء على الصلاة والزّكاة والحجّ و الصّوم والولاية. قال زرارة: فقلت: و أيّ شيء من ذلك أفضل؟ فقال: الولاية أفضل لأنّها مفتاحهّن و الوالي هو الدّليل عليهن. (٢٢)

همان طور كه ملاحظه مى‌كنيم، امام (ع) سرّ افضليت ولايت اسلامى را از ديگر اركان اسلام اين مى‌داند كه ولايت مسلمين وحكومت اسلامى، كليد باز شدن در احكام اللّه‌ به سوى مسلمانان است و ولىّ امر مسلمين تنها سمت راهنمايى به سوى ديگر اركان و احكام اسلام را دارد.

پس حكومت در اسلام، نقش هدايت به احكام خدا و مراقبت در اجراى آنها را در جامعه اسلامى برعهده دارد؛ همانند كليدى كه در دست مردم است تا به وسيله آن راه اجراى احكام اسلام را بيابند.

حضرت امير مؤمنان (ع) درنهج البلاغه مى‌فرمايد:

انّه ليس على الإمام إلاّ ما حمّل من أمر ربّه: الإبلاغ فى الموعظة و الاجتهاد في النصيحة و الاحياء للسّنّة و إقامة الحدود على مستحقّيها و إصدار السّهمان على أهلها. (٢٣)

آنچه بر عهده امام مسلمين است، فقط اجراى فرمان خداوند بزرگ است، بدين تفصيل كه مردم را آگاهى و پند دهد، در خيرخواهى براى فرد يا جامعه كمال كوشش را مبذول دارد، سنّت رسول اللّه‌ را در ميان آنان زنده و متخلفان را مجازات كند و بيت المال را به مستحقان و در مورد صحيح آن به مصرف برساند و اين امور چيزى جز اجراى احكام الهى و نگهبانى و مراقبت بر اجراى آن نيست.

بديهى است كه احكام اسلام متضمن بيان وظيفه و تأمين نياز اشخاص و

(٢٢) اصول كافى، باب دعائهم الاسلام، ح٥.
(٢٣) نهج البلاغه، خطبه ١٠٥.