٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٧٣ - قوانين ثابت و متغير آیة الله محمد مؤمن قمى

جامعه در ابعاد گوناگون است و اسلام با رعايت تمام جهات اقتصادى، نظامى ،سياسى، عملى، عبادى و غير آن، حكم مناسب و لازم را در هر بخشى جعل و وضع كرده است. چون اسلام در قوانين ثابت و دائمى اش، احكام انواع قراردادها و معاملات اقتصادى را بيان داشته، حكومت اسلامى نيز اين ضوابط را در معاملات خويش به كار مى‌گيرد و تبعيت از قانون را براى امت اسلامى لازم دانسته است و نگهبان اجراى صحيح آن به شمار مى‌رود. نيز چون اسلام در اين قوانين ثابت، حكم منافع طبيعى توليد را از نظر مالكيت عمومى و خصوصى بيان داشته و انواع ماليات و موارد مصرف آن را معين كرده است، اين قوانين به عنوان قوانين هميشگى دولت اسلامى به شمار مى‌روند كه حكومت مجرى و نگهبان آنهاست.

همچنين اسلام براى مالكيّت اشخاص و نحوه انتقال و يا تصرف در آن، حفظ حيثيت مسلمين، ارضاى غريزه شهوت جنسى، و حفظ جان اشخاص حدودى را مشخص ساخته و در صورت تخطّى از آنها، مجازات هايى را معين كرده و اين احكام هميشگى اند و ملاك عمل مسلمين به شمار مى‌روند و حكومت مجرى اين احكام است البته در همين احكام دائمى اسلام در صورت عارض شدن عناوين ثانوى، اجازه تخلّف از آن هم داده شده و حتى گاهى تخلّف از آن واجب و لازم شمرده شده است كه اصطلاحاً اين گونه احكام، احكام ثانويه اسلام ناميده مى‌شوند كه اين احكام ثانويه نيز جزء قوانين دائمى اسلام اند و بايد هميشه ملاك عمل افراد و حكومت اسلامى قرار گيرند.

در مورد روابط جامعه اسلامى با ساير جوامع نيز معيارهاى ثابت و قوانين دائمى در اسلام موجود است كه وظيفه مسئولان حكومت را در بخش روابط خارجى مشخص مى‌سازد و دستورالعمل دولت و حكومت اسلامى است.

بنابراين در حكومت اسلامى زحمت جعل قانون از دوش مسئولان امر برداشته شده و آنان تنها ناظر و مجرى فرمان حق اند و با وجود فراگيرى و دائمى بودن و لزوم