منطق دانشنامه علائى - ابن سينا - الصفحة ٢٩ - پديد كردن معنى نام و كنش و حرف

روز را بشناسد، الّا بآفتاب. زيرا كه بحقيقت روز آن زمان بود- كه آفتاب اندر وى بر آمده بود. پس چون‌ [١] آفتاب مشكل بود، روز مشكل بود، بلكه مشكل‌تر بود [٢].

اين چهار شرط سخت مهمّ‌ [٣] است اندر حدّ- و رسم كردن، تا غلط نيوفتد [٤].

پديد كردن معنى نام و كنش و حرف‌

[٥] هر لفظى‌ [٦] مفرد: يا نام بود، يا كنش، يا حرف؛ و بتازى نام را اسم خوانند. و مر [٧] كنش را نحويان فعل خوانند. و منطقيان كلمه خوانند [٨].

و اسم- و كلمه هر دو [٩] را معنى تمام بود، چنان كه- اگر كسى پرسد كه كرا ديدى؟ گوئى: زيد را، جواب تمام بود. و اگر كسى پرسد [١٠] كه- زيد چه كرد؟ گوئى: برفت، جواب تمام بود.

و [١١] امّا حرف را معنى تمام نبود، چنان كه اگر گويد: زيد كجاست؟

[١] - پس هنوز آفتاب مشكل‌ست و چون- د.

[٢] - بى: بود- كب.

[٣] - بهتر- ط- ه- آ.

[٤] - نيفتد- م- ك- كب- ط- ه- د- آ.

[٥] - پديد معنى و نام كنش و حروف- آ،- پيدا كردن معنى اسم و فعل و حرف- ن.

[٦] - لفظ- كب.

[٧] - بى: مر- خ ل- كب- ه،- گويند- ط.

[٨] - بى: خوانند- خ ه،- بى: «و مر كنش» تا «كلمه خوانند»- ه- آ،- بجاى همين جمله: «و كنش را كلمه و خرف را اداة خوانند»- ط.

[٩] - بى: هر دو- كب.

[١٠] - بى: و- آ- جواب بود و اگر پرسد- م- ك.

[١١] - بى: و- د.