منطق دانشنامه علائى - ابن سينا - الصفحة ١٤٣ - اقسام مبادى برهان و آنچه اندر ايشان محمول بود

اندر حدّ ايشان گرفته نشود. و نه ايشان اندر حدّ موضوعات مسائل‌ [١] علم هندسه گرفته شوند [٢]؛ بلكه اندرين حال يا [٣] خداوند جدل سخن گويد، يا [٤] خداوند [٥] علمى- كه نيكويى- و ضدى‌ [٦] ذاتى موضوع وى بود.

پس محمولات مسائل علمهاء برهانى ذاتىّ بوند و نه هر ذاتى كه اين ذاتى دوم زيرا كه ذاتى پيشين خود معلوم بود كه وى خود موضوع را معلوم كند.

پس چون شايد معلوم را طلب كردن بحجت‌ [٧]- و برهان؟

اقسام مبادى برهان‌ [٨] و آنچه اندر [٩] ايشان محمول بود

مبادى‌ [١٠] و اصول اوّلين‌ [١١] اندر علم برهانى چهاراند [١٢].

[١] - بى: مسائل- ل.

[٢] - خط است كه در موضوع علم هندسه گفته شود- ن.

[٣] - بى: يا- ن،- با- م- ك- د- ه- ط.

[٤] - تا- خداوند- ط،- و خداوند- ن،- يا خداوندى- ه.

[٥] - تا- خداوند- ط،- و خداوند- ن،- يا خداوندى- ه.

[٦] - بى و ضدى د- ه،- و ضد- د،- و ضدى و- ل.

[٧] - بى: و- ه- د،- علمى برهانى ذاتى- بود و نه هر ذاتى بلكه ذاتى دوّم از براى [آنكه‌] ذاتى اولى خود معلوم بود موضوع را، پس چون شايد معلوم را طلب كردن بحجت و- ن.

[٨] - برهانى- ه.

[٩] - در- ن.

[١٠] - و اصولى- د.

[١١] - اولى اندر- م- ك- ل،- اولى اندرين- ه،- اولى در- ن.

[١٢] - آيد- د.