منطق دانشنامه علائى - ابن سينا - الصفحة ١٥٠ - باز نمودن حال قياسهاء برهانى

هستى است، و بتازى برهان انّ خوانند و بجمله‌ [١] همه برهان‌ها [٢] برهان چرائى بوند، اگر بچرا چرائى‌ [٣] اعتقاد خواهند. و چرائى‌ [٤] دعوى كه حدّ اوسط بهر قياسى‌ [٥] علّت اعتقاد نتيجه بود و [٦] ليكن اينجا نه اين چراى‌ [٧] همى‌خواهيم- كه جراى حال چيز [٨] اندر هستيش‌ [٩] همى‌خواهيم،- كه چرا چنين است- بخودى خويش، نه چرا چنين گفتى. كه بسيار بار بود كه درست كرده آيد [١٠]- كه چرا گفتى تا بدانيم كه آنچه گفتى هست، و ليكن ندانيم‌ [١١] كه چه سبب است- كه چنان است.

مثلا اگر كسى گويد- كه: بفلان جايگاه آتش است و ورا [١٢] گوئى‌

[١] - و فى الجمله- ن.

[٢] - برهان- ه.

[٣] - جزائى بوند اگر بجزا جزاى- د،- جزئى باشند اگر بجزئى- ن.

[٤] - چراى- ق- چرا- م- ك،- جزاى- د،- جزئى- ن.

[٥] - واسطه الخ- ه،- اوسط بهر قياس- د- ط.

[٦] - بى: و- ن.

[٧] - چرائى- ه- ط،- جزئى- ن،- جزاى- د،- چرا- كب.

[٨] - كه جزاى حال جزا- د،- كه چرائى حال چيز- كب،- بجاى «چيز» «چرا»- ط،- جزئى مى‌خواهيم بلكه جزئى حال چيزى- ن.

[٩] - ور هستيش نمى‌خواهيم كه چرا چيزى هست- ن.

[١٠] - كرد عايد- آ.

[١١] - بندانيم- ط.

[١٢] - وى ورا- م- ك،- او را- د- ط- كب،- ورا- ه.