منطق دانشنامه علائى - ابن سينا - الصفحة ٦٤ - پيدا كردن قياس اقترانى

كه محمول شود، اندر [١] آنچه لازم آيد حد مهين خوانند. و آن‌ [٢] هر دو قضيه را [٣] كه اندر قياس است‌ [٤] مقدمه، خوانند. و آن قضيه را كه‌ [٥] لازم آيد [٦] نتيجه خوانند، و آن را كه موضوع نتيجه اندر وى بود مقدمه كهين‌ [٧] خوانند، و آن را كه محمول نتيجه اندر وى بود، مقدمه مهين خوانند. و گردآمدن اين دو مقدّمه‌ [٨] را اقتران خوانند. و [٩] صورت گردآمدن را شكل خوانند.

و اين‌ [١٠] صورت سه گونه بود:

يا حد ميانگين‌ [١١] محمول بود- اندر يك مقدمه، و [١٢] موضوع اندر ديگر [١٣]. و اين را شكل نخستين خوانند.

[١] - در- ن.

[٢] - مهين و آن- ل،- مهين خوانند و اين- م- ك- ل- د- ن.

[٣] - بى: را- ن.

[٤] - بى: است- م- ك.

[٥] - بى: كه- آ- ن،- قضيه كه- م- ك.

[٦] - آمد- د- آ.

[٧] - دروست مقدمه صغرى- ن.

[٨] - بى: اين- ه،- اين دو مقدار- ق.

[٩] - محمول نتيجه دروست مقدمه كبرى خوانند و صورت- ن.

[١٠] - اين همه- ه.

[١١] - ميانگى- د،- ميانى- ن.

[١٢] - بى: و- ه.

[١٣] - بود در يكى و موضوع بود در آن يكديگر- ن.