منطق دانشنامه علائى - ابن سينا - الصفحة ٨٨ - قياس خلف

نتيجه آيد كه‌ [١]: دو خطّ ا ب و ا ج‌ [٢] برابراند.

و چهارم شكل ا ب ج، كه بر خطّ [٣] ا ب هست بگرد وى سه خط برابر است‌ [٤]، و هر چه بگرد وى سه خط برابر بوند، وى مثلّثى بود [٥] هر سه پهلوش‌ [٦] برابر. نتيجه آيد كه‌ [٧]: شكل ا ب ج كه بر خط ا ب‌ [٨] هست؛ مثلثى است هر سه پهلوش‌ [٩] برابر. و بايد كه ديگر مسأله‌ها [١٠] برين قياس كرده آيد [١١].

قياس خلف‌

[١٢] از جمله قياسهاء مركب قياسى‌ [١٣] است- كه او را قياس خلف خوانند [١٤].

[١] - كه هر- كب.

[٢] - و ب ج- ل،- سوم دو خط «ج- ا» «ج- ب» برابرند از براى آنكه ايشان هر دو برابر «ب- ا» اند، و هر دو خط [كه‌] برابر يك خط باشند برابرند، نتيجه دهد: كه دو خط «ج- ا» «ب- ج»- ن.

[٣] - بى: خط- ه.

[٤] - برابر بوند- ه- ط- كب- د.

[٥] - بمثلثى بود- م- ك،- مثلثى بود و- د.

[٦] - پهلويش- كب.

[٩] - پهلويش- كب.

[٧] - بى: كه- ه.

[٨] - بى: كه بر خط ا ب- ك.

[١٠] - مثلثها- د- ط.

[١١] - چهارم شكل «ا- ب- ج» بر خط «ا- ب» شكلى است [كه‌] سه خط برابر بگرد او بر آمده،- و هر شكلى چنين مثلث مطلوبست، پس شكل- «ا- ب- ج» مثلث مطلوب باشد، بايد كه دلائل تمام مسائل برين قياس كرده شود- ن.

[١٢] - عنوان فصل در «م» و «ك» چنين است: نمودن قياسها.

[١٣] - قياس- د.

[١٤] - گويند- خ ه- د.