منطق دانشنامه علائى - ابن سينا - الصفحة ١٠٩ - باز نمودن قسمتهاء مقدمات پيشين اندر قياسها

كدامست؟ و خطابى كدامست؟ و شعرى كدامست‌ [١]؟

باز نمودن قسمتهاء [٢] مقدمات پيشين اندر [٣] قياسها

از مقدّمها كه اندر قياسها بگيرند و بكار [٤] برند،- بى‌آنكه آن را [٥] بحجتى درست كنند، سيزده گونه‌اند [٦]:

يكى‌ [٧] اوّليات.

و يكى محسوسات.

[١] - و خطابى كدامست و مغالطى كدام است- و شعرى كدام است- ل،- و مغالطى كدام و خطابى كدام- و شعرى كدام- كب،- و شايد كه كسى در ايشان شك كند، يا مقدماتى باشد- كه ايشان را گرفته باشند برين وجه كه ايشان خود درستند؛ و قسم اول از مقدمات- ايشان را مقدمات باشد،- كه بآن درست كرده شوند، و اين سلسله را آخرى خواهد بود، و بمقدماتى رسد- كه ايشان را بديگر مقدّمات درست نكنند و ايشان بحقيقت اصل باشند- اگر نيك درست كرده باشند قياسها- كه از ايشان بنا كرده باشند، درست باشد.- و اگر باطل باشد آنچه بر ايشان بنا كرده باشند، باطل باشد. پس چون اقسام مقدمات اوّلى بدانيم، اقسام اصل قياسها و ماده قياسها بدانيم،- كه برهانى كدامست، و جدل، و مغالطى، و خطابى، و شعرىّ كدامست- ن.

[٢] - قسمهاء- ل،- اقسام- ن،- قياسهاى- د- س.

[٣] - اولى در- ن.

[٤] - كار- آ.

[٥] - بى: آن را- ل،- او را الخ- آ،- مقدّماتى كه جزء قياس شوند، بى‌آنكه بحجتى آن را- ن.

[٦] - است- ل- ن،- بود- كب- ع،- آيد- د.

[٧] - بجاى «يكى» و «و يكى» در دو نسخه: «كب» و «ن» رقم هندى گذارده است از «١» تا «١٣».