منطق دانشنامه علائى - ابن سينا - الصفحة ١١١ - اما اوليات

كند، و نتواند كردن كه اندر [١] وى شكّ كند [٢]، و نداند- كه هرگز وقتى بود- كه وى اندر [٣] آن شكّ داشت.

و [٤] اگر پندارد كه بيك‌ [٥] دفعت‌ [٦] اندرين عالم آمد هم چنان بخرد و چيزى نشنيد، و چيزى نياموخت، الّا كه كسى‌ [٧] او را معنى هر دو جزو آن مقدّمه بياموزيد [٨]،- تا تصوّر كرد [٩]. و باز خواست كه‌ [١٠] تصديق‌ [١١] نكند، و شكّ كند؛ شكّ‌ [١٢] نتواند كردن، چنان كه مثلا:

اگر بدانستى- بحكم تصوّر، اندر آن وقت،- كه كلّ چه بود، و جزو چه بود، و بزرگتر چه بود، [١٣] و خردتر چه بود [١٤]، نتوانستى كردن‌

[١] - در- ن،- در دو نسخه: «م» و «ك» جمله «و نتواند كردن كه اندر وى شك كند» مكرر است.

[٢] - كنند- د.

[٣] - بى: بود كه- م- ك،- بود كه در- ن،- وقتى بود كه وى اندر آن شك كند و نداند هرگز وقتى بود كه وى اندر آن شك داشت- خ ل.

[٤] - بى: و- م- ك- ل.

[٥] - بيكى- ه.

[٦] - در- ن.

[٧] - بى: كه- ه- ط،- و الا كسى- د.

[٨] - بياموزند- د،- بياموزاند- ل.

[٩] - كردد- د.

[١٠] - خواست تا- د.

[١١] - تصديق تو- ق.

[١٢] - بى: شك- كب،- و شك- ه.

[١٣] - بوده- كب،- بى: و خوردتر چه بود- م- ك.

[١٤] - بوده- كب،- بى: و خوردتر چه بود- م- ك.