منطق دانشنامه علائى - ابن سينا - الصفحة ١٩ - باز نمودن جنس و نوع و فصل و خاصه و عرض

باز نمودن جنس و نوع و فصل و خاصه و عرض‌

[١] الفاظ كلّىّ- همه پنج‌اند [٢]: سه ذاتى- و دو عرضى‌ [٣].

و ذاتى- دو گونه باشد نخست.

يكى آن بود- كه چون بپرسى از چيزها [٤] كه چه‌اند؟ كه بدان پرسش حقيقت معنى ايشان خواهى، جواب بدان لفظ ذاتى دهند، چنان كه چون بپرسى‌ [٥] كه مردم- و گاو- و اسب‌ [٦]، چه‌اند؟ جواب دهند: كه حيوان‌اند. و چون بپرسى كه‌ [٧]: سياهى- و سپيدى- و سرخى‌ [٨] چه‌اند؟

جواب دهند- كه: گونه‌اند [٩]. و چون بپرسى‌ [١٠]- كه ده- و پنج- و سه، چه بود؟ جواب دهند كه: شمارند. و همچنين چون بپرسند- كه‌ [١١]: زيد- و عمرو [١٢]- و خالد، چه بوند [١٣]؟ جواب دهند- كه: مردم‌اند.

[١] - عرض عام- ط- كب- خ ه.

[٢] - است- آ.

[٣] - عرض- آ.

[٤] - بپرسى كه الخ- آ،- پرسى كه از چيزهائى- د.

[٥] - بى: چون- كب،- كه چنانكه چون پرسى- د.

[٦] - بجاى «و گاو» «دو گوسفند»- كب،- و گاو و اسب و استر- ط.

[٧] - پرسى كه م- ط- ه- ل- كب- د،- بى، «مردم و گاو» تا «پرسى كه»- آ.

[٨] - بى: و سرخى- د- س- ع.

[٩] - بى: اند- د

[١٠] - پرسى- م- ل- ه- ط- كب- د.

[١١] - پرسند كه- م- ط- ه- د،- پرسى كه- كب،- پرسند- ل.

[١٢] - عمر- ق- د.

[١٣] - اند- ه- ط- آ.