منطق دانشنامه علائى - ابن سينا - الصفحة ١٧ - باز نمودن كلى ذاتى و عرضى

دو قائمه- كه سپستر [١] تفسير اين دانسته شود، و چنان كه از مردم خندناكى‌ [٢] بطبع، و ليكن ايشان صفتهائى‌اند [٣]- كه سپس‌ [٤] حقيقت چيز بوند.

و بايد كه اين را [٥] نيز بگوئيم: مر [٦] مردم را دو صفت است: يكى بديگر [٧] نزديك، يكى ذاتى، و دوّم عرضى‌ [٨]. چنان كه ناطق، و تفسير وى آن بود- كه ورا جان سخن گويا [٩] بود،- آن جان كه: سخن گفتن- و تميز- و خاصّهاء مردمى‌ [١٠]، ازو آيد.

و ديگر [١١] ضاحك و تفسير وى آنست كه اندر طبع وى چنانست كه چون چيزى شگفت غريب‌ [١٢] بيند يا شنود، ورا شگفت آيد.

[١] - بيشتر- آ.

[٢] - مردم مر خنده- د،- قائمه بودن بر نتوان داشت و پس ازين داستان تفسير قائمه دانسته شود و همچنين خنده- ن.

[٣] - بوند- ل.

[٤] - پس- ه،- پس از- ط،- پيش- آ.

[٥] - اين را بشرح نيز- د،- اين را نيز بشرحتر- خ م- ك،- بطبع نيز نتوان داشت ليكن امثال اين معانى صفات‌اند پس از تمامى حقيقت اشيا ايشان را بود و بايد كه اين بشرج- ن.

[٦] - بگوئيم و- د- كب،- بگوئيم بدان كه- ن.

[٧] - بديگرى- ل- ن.

[٨] - عرضى، ذاتى- ه- ط،- اما ذاتى- د- آ- ظ.

[٩] - گويان- م- ك- كب.

[١٠] - بى: و- ق،- و خاصيتهاء الخ- م- ك- د،- و خاصيتهاء مردم- كب،- و خاصيتهاى مردمان- آ.

[١١] - ديگر عرضى چنانكه- د.

[١٢] - بى: غريب- م- ك- كب- آ.