منطق دانشنامه علائى - ابن سينا - الصفحة ١٥٩ - وصيتها كه از مغالطات ايمنى دهند

و [١] سؤم آن‌ [٢] كه چون قياس را تفصيل‌ [٣] كرده باشى بنگرى تا ميان‌ [٤] حدّ مهين و كهين و ميان دو پاره‌ [٥] نتيجه خلاف نبود، و [٦] بايد كه شرطهاء نقيض اندر [٧] چنين جايگاه ياد [٨] دارى، تا بدانى كه اتّفاق‌ [٩] هست؟ يا نيست؟

و چهارم آن كه از نام‌ [١٠] پرسيده آيد [١١]. كه بسيارى بود كه نام يكى‌

[١] - تفصيل كنى و بحدود ثلثه بازگردانى بنگر كه حدّ وسط بيك وجه و يك حال در هر دو مقدّمه است يا نه؟ زيرا كه اگر در آن تفاوتى بود، قياس نه قياس بود، و غلط واقع شود، مثلا هر زمان كه گوئى: هيچ خانه در مردم نيست، پس در عكس آن گوئى: هيچ مردم در خانه نيست لازم آيد- كه عكس سالبه كليه همچون اصل صادق نباشد. و حال آنكه عكس سالبه كليه دائما همچون اصل صادق است و سبب اين فساد آنست كه محمول اصل را بعينه موضوع عكس گردانيده، و موضوع اصل را بعينه محمول عكس نگردانيده، و اگر در عكس ميگفتى كه هيچ از آنچه در مردم است خانه نيست همچون اصل صادق ميبود- ن.

[٢] - آن بود- ل.

[٣] - بفصل- ط،- قياس بفصل- د،- تفصيل قياس- ن.

[٤] - بى: ميان- كب.

[٥] - دو پاره در- كب.

[٦] - بى: و- د،- تا ميان حد اصغر و حدّ اكبر و ميان طرفين نتيجه خلافى نبود و- ن.

[٧] - در- ن.

[٨] - بياد- ن.

[٩] - كه تفاق- ل.

[١٠] - بى: و- ن،- و چهارم از نام- كب.

[١١] - پرسيد و آيد الخ- آ،- پرسيده‌اند الخ- ل،- پرسيده آيد كه بسيار- ه- كب- د.